Kabinet wil meer werkende nieuwkomers: 'Krijg heel veel energie van werk'

In de praktijk is het toch raar dat iemand die al jaren in de zorg zit hier eerst “weer naar mbo” moet voordat ze een bed mag opmaken. Laat ze werken en regel taal op de werkvloer, dat leert sneller dan in zo’n klaslokaal met boekjes. En pak ook die werkgevers aan die wel roepen om handen maar dan alleen iemand willen die vanaf dag 1 perfect Nederlands praat.

Dat “weer mbo” is niet alleen frustrerend voor Jamila, het is ook gewoon risicovol: we jagen ervaren mensen de zorg in via omwegen, terwijl we ze óók meteen verantwoordelijkheden geven op de vloer. Maak één landelijk EVC‑spoor met een harde taalnorm per handeling (medicatie/rapportage hoger dan bedden opmaken), echter regel dan ook fatsoenlijke begeleiding en tijd voor taal op de werkplek, anders branden zowel nieuwkomers als teams keihard op.

Altijd weer dat VVD-frame van “te veel nieuwkomers werken niet” terwijl de staat zélf jaren van mensen hun leven afpakt met wachttijden, taallessen op een wachtlijst en diploma-erkenning als bureaucratische escape room — en dan verbaasd zijn dat ze niet “meedoen”. En let op: straks worden die ‘startbanen’ gewoon goedkope flexplekken zonder fatsoenlijke cao/vaste contracten, want oh ja want integratie moet natuurlijk vooral *rendabel* zijn voor werkgevers. Geef mensen meteen zekerheid, kinderopvang en echte erkenning, dan komt die arbeidsparticipatie echt wel.

Joa, in de zorg snappe ik die taal- en veiligheidsregels wel, maar wat mij altijd steekt: als Jamila eindelijk mag werken is d’r contract vaak weer zo’n halfjaar flex met drie loketten en nul zekerheid, dan haakt ze alsnog af en zit je weer met personeelstekort. Geef die mensen meteen een fatsoenlijke aanstelling en een collega die tijd krijgt om mee te lopen, dan leert ze het Nederlands op de vloer en blijft ze ook hangen, sjön en gezellig voor iedereen.

op de werkvloer zie ik vooral dat mensen als Jamila al “willen”, maar je wordt gek van de loketten: gemeente zegt dit, UWV zegt dat, taalschool heeft wachtlijst en de werkgever wil morgen iemand op de vloer. En ondertussen duwen we statushouders in productie terwijl kinderopvang, vervoer en roosters niet geregeld zijn, dan kun je nog 75.000 trajecten beloven maar dan valt de helft gewoon weer uit omdat het leven niet in beleidsbrieven past.

Men vergeet gemakkelijk dat die diploma- en taaldiscussie maar één kant is; de andere is vertrouwen in het stelsel. Als je de lat te laag legt bij zorg en bouw, krijg je ongelukken en dan is heel Nederland ineens “klaar met integratie”, dus ja: strenge toetsing blijft nodig, maar dan snel, landelijk en voorspelbaar i.p.v. die lokettenkermis per gemeente. En dat eeuwige flexen helpt ook niet: wie hier een nieuw leven opbouwt, gaat echt niet bloeien op een halfjaarcontract met wisselende roosters.

Paradoxaal hoe we “meer werkende nieuwkomers” verkopen als activeringsbeleid, terwijl het in wezen een reparatie is van ons eigen diploma-fetisjisme en lokettenlabyrint: we wantrouwen eerst iemands kunnen, en klagen daarna dat ze niet meedoen. En eerlijk: als je Jamila drie jaar laat wachten, haar skills laat verstoffen en haar dan in een mbo-bankje zet, dan ben je niet streng maar gewoon dom bezig met menselijk kapitaal. Wat zegt dit over ons dat we arbeid pas waarderen als er een Nederlands stempeltje op zit, terwijl de zorg ondertussen met open mond naar adem hapt… en ja, dan krijg je “energie van werk”, maar vooral ook energieverlies van de staat.

Kijk, iedereen zit nu op taal/diploma’s te focussen, maar de echte killer is dat werken voor statushouders vaak een slechte trade is: zodra je een paar dagen pakt word je toeslagen/huur/regeling-mix herberekend en heb je ineens een negatieve “marginale opbrengst”, dus logisch dat mensen voorzichtig doen. Fix die armoedeval en maak één simpel inkomenspad (desnoods met een tijdelijke risicopremie/garantie), dan wordt “aan het werk” ineens vanzelf bullish.