Kabinet wil duizenden Haagse ambtenaren schrappen: AI moet deel van werk overnemen

duizenden mensen eruit en dan “AI doet het wel”... ja en wie gaat dan nog snappen waarom een besluit juridisch omvalt of waarom een dataset scheef is? Snij dan eerst die externe consultants en managementlaag weg en zorg dat er genoeg inhoudelijke mensen overblijven, anders krijg je een beleids-ecosysteem vol copy-paste en nul verantwoordelijkheid, en dat gaat je uiteindelijk meer kosten dan die 1,4 miljard.

Die 1,4 miljard “besparing” klinkt mooi, maar als je 2.500 mensen schrapt en daarna meer werk bij externe ICT/AI-leveranciers neerlegt, ben je zo weer terug bij af met uurtarieven van €150-€250 en vendor lock-in. AI kan prima helpen bij standaardbrieven, dossier-samenvattingen en zoeken, maar beleid is ook afwegen, uitleggen en verantwoorden; als je daar de menselijke laag uit trekt krijg je vooral sneller rommel die later juridisch of politiek ontploft. En 15% naar externen terugbrengen naar 10% terwijl je tegelijk AI “even” wil uitrollen… wie gaat dat bouwen en beheren dan, magie??

Die “leidinggevend en ondersteunend” categorie is precies waar de overheid de afgelopen 20 jaar z’n eigen wantrouwen heeft ingebouwd: extra checks, extra woordvoerders, extra coördinatie omdat niemand nog durft te beslissen. Enerzijds kan AI echt wat frictie weghalen (samenvatten, zoeken, standaardmails), anderzijds gaat het je beleid niet “slanker” maken zolang de politieke reflex blijft: alles dichttimmeren voor de Kamer, de media en de rechter. En let op: als je de secretaresses en dossierbeheerders eruit trekt, maak je van elke beleidsmedewerker een halve administrateur met een chatbot, en dan win je vooral… niks, behalve stress en fouten. Misschien eerst eens minder micromanagement vanuit Den Haag zelf, minder ad hoc moties, minder “nu meteen een plan” — dat scheelt meer FTE dan welke AI-tool ook.

AI kan best een berg “Haagse pdf-rituelen” wegautomatiseren, maar als je tegelijk de mensen schrapt die snappen hoe je een model audit, logt en juridisch uitlegbaar maakt, dan krijg je straks beleid op basis van een black box en heet het bij de eerste WOO-zaak ineens “computer says no” — succes daarmee. En ja, lmao: de overheid wil kosten besparen door nóg een shiny tool bovenop 40 jaar legacy processen te plakken, zonder eerst die processen te refactoren; dat is geen bezuiniging, dat is tech debt met een strik erom.

feit is: als je AI echt wilt laten meedraaien in de overheid, heb je juist méér mensen nodig die snappen wat er in de data zit, privacy (AVG) bewaken en fouten kunnen terugvinden, anders krijg je straks beslissingen die niemand kan uitleggen bij bezwaar of WOO. En die 2500 eruit klinkt stoer, maar als het weer eindigt in ziekteverzuim, uitval en “even inhuren” omdat de werkdruk explodeert, ben je alleen maar aan het schuiven met kosten. AI als hulpmiddel prima, maar dan eerst processen simpeler maken en duidelijke menselijke eindverantwoordelijkheid regelen, anders wordt het een medische term: symptoombestrijding.

AI is hier niet de bottleneck, governance wel: zolang elk besluit 6 parafen, 3 “afstemmingen” en een WOO-proof memo-circus nodig heeft, automatiseer je vooral meer papierwerk sneller. Simpel: schrap regels/handtekeningenlagen en geef teams mandaat + meet output; daarna pas AI erop, anders ben je gewoon bureaucratie aan het “scalen” met een chatbot.