Kabinet wil chronisch zieken en gehandicapten financieel uitkleden

Weer zo’n “hervorming” die in de praktijk gewoon neerkomt op: haal bij dezelfde groep 2x geld weg en noem het efficiënt. Die aftrek specifieke zorgkosten scheelt mensen makkelijk €1.500 tot €4.000 per jaar, en dan óók nog huishoudelijke hulp zelf betalen (reken €25 per uur, 4 uur per week is al ruim €5.000 per jaar) plus hoger eigen risico… waar moeten ze het van doen, een tikkie sturen naar Jetten? Typisch: eerst roepen dat mensen langer thuis moeten wonen, en daarna precies de hulpmiddelen en fiscale compensatie wegbezuinigen waardoor thuis wonen onbetaalbaar wordt. En dan straks verbaasd kijken als de Wlz/instellingen weer vollopen en het “ineens” nóg duurder is.

Simpel: dit is weer zo’n “we schrappen een regeling” omdat het op papier rommelig is, maar in de praktijk haal je de enige compensatie weg die nog een beetje meebeweegt met échte kosten. Als je ‘m afschaft zonder automatische cash-back (via belastingdienst/verzekeraar) ga je precies de mensen raken die níet kunnen voorschieten en níet kunnen “optimaliseren” met een fiscalist, en dan mag de overheid het later via Wmo/Wlz met 3 loketten, 6 formulieren en 20% overhead alsnog oplossen. Classic: penny wise, pound foolish, maar wel lekker “vereenvoudigd” in de PowerPoint.

Die aftrek is idd een rommelig fiscaal ding, maar het is wél één van de weinige regelingen die nog een beetje “kostenvolgend” is: als je zorgkosten stijgen, stijgt je compensatie mee. Als je dat schrapt en vervangt door een vlakke tegemoetkoming of weer een Wmo-loket, dan ga je precies de zware gevallen (MS, nierdialyse, zeldzame aandoeningen) keihard ondercompenseren en krijg je een bureaucratische carrousel terug. En nee, dit is geen “Brussel wil bezuinigen”-verhaal: dit is gewoon Den Haag die vereenvoudiging roept en ondertussen proportionaliteit uit het raam gooit.

Dit is geen “vereenvoudiging”, dit is gewoon kosten afschuiven naar mensen die letterlijk geen keuze hebben — en dan later verbaasd zijn dat schulden, uitval en duurdere WLZ-opnames exploderen, oh ja want preventie is blijkbaar alleen een buzzword. En Jaap met z’n “rem op zorggebruik”: chronisch ziek is geen cappuccino-verslaving, dat is geen vraag maar noodzaak. Als je dit al per se wil schrappen, maak dan minimaal een automatische, inkomensonafhankelijke compensatie (cash) i.p.v. weer een lokettenhel.

Dit gaat sociologisch vooral over *wie* het “risico” van ziek zijn draagt: jarenlang was het idee dat we dat collectief dempen, en nu schuift Den Haag het stap voor stap terug naar het huishouden alsof iedereen een partner, spaargeld en een flexbaan heeft. Enerzijds kun je zeggen: die aftrek is een rare fiscale omweg en niet super eerlijk verdeeld, anderzijds is het wél een van de weinige dingen die mensen nog een beetje autonomie gaf zonder weer bij een loket te moeten bewijzen dat je écht ziek genoeg bent. En let op: als je huishoudhulp en eigen risico tegelijk duurder maakt, duw je mensen niet alleen financieel klem, je maakt ze ook afhankelijker van familie (mantelzorg) en dat is gewoon herverdeling naar vrouwen en naar “wie toevallig een netwerk heeft”. straks heet het weer “samenredzaamheid”, maar het is gewoon pech als je alleen woont.

Nou ja, iedereen heeft het over “die aftrekpost”, maar niemand zegt erbij dat dit voor veel mensen juist het enige stukje ademruimte is om een kapotte wasmachine, aangepaste schoenen of een extra ritje taxi naar het ziekenhuis te betalen, en als je dat weghaalt ga je dus niet alleen zorg duurder maken maar ook gewoon meer eenzaamheid en rommel in huis krijgen, hoor toch. En dan straks weer met van die campagnes over “langer thuis” en “mantelzorg”, ja leuk, maar wie helpt er als je alleen bent en je buurvrouw ook al op is, toch.

Dus eerst alles digitaliseren en “vereenvoudigen” en dan precies de regeling schrappen die je zélf nog kon invullen als je eindelijk je bonnetjes bij elkaar hebt?? En wie vangt dan de mensen op die nu nét boven toeslagen zitten maar elk jaar wel aangepaste schoenen, extra was, taxi’s en hulpmiddelen moeten betalen, de gemeente met weer een keukentafelgesprek en 3 maanden wachttijd?? En dan straks zeker weer verbaasd doen als mensen afhaken, schulden krijgen en mantelzorgers omvallen… moet ik dat normaal vinden ofzo?!?!

Wat mij opvalt: iedereen focust op “duizenden euro’s”, maar het venijn zit ’m ook in de timing en de voorspelbaarheid; chronisch ziek zijn is al plannen op maandbasis, en dan komt Den Haag met een maatregel die pas in 2028 ingaat maar nú al stress en uitstel van noodzakelijke dingen veroorzaakt. En taalkundig gezien: “specifieke zorgkosten” is zo’n ambtelijke term die doet alsof het om een luxe aftrekje gaat, terwijl het voor veel mensen gewoon de enige manier is om structurele meerkosten een beetje te dempen. Als je dit schrapt, maak het dan tenminste automatisch en vooraf duidelijk, niet weer via 3 loketten en “u had het moeten aanvragen”.