Japanse regering laat berouw over oorlogsverleden achterwege bij beladen herdenking

Dat “we herdenken alleen onze eigen slachtoffers” is precies hoe je je buren permanent tegen je in het harnas jaagt, zeker als je defensieminister dan ook nog even Yasukuni gaat doen alsof het een gezellig privébezoekje is. Japan wil een grotere veiligheidsrol in de regio (prima), maar dan hoort daar ook volwassen historisch besef bij, anders is het gewoon nationalistische marketing met een dun laagje pacifisme. En ja, in Europa hebben we ook zat gedoe met herinneringspolitiek, maar we snappen tenminste dat je zonder erkenning geen vertrouwen opbouwt — proportionaliteit geldt ook voor symbolen. China en Korea hoeven hier niet eens propaganda van te maken, dit schrijft zichzelf.

tja, je hoeft niet elke keer met tranen op tv “sorry” te zeggen, maar als je dan óók nog dat Yasukuni-gedoe doet maak je er bewust een statement van. en dan straks verbaasd zijn dat Korea/China elke samenwerking weer politiseren… dit is gewoon slecht voor je eigen veiligheid en handel, los van moraal.

In mijn tijd bij de KLM kwam je vaak in Japan en dan viel me altijd op hoe netjes en beleefd alles is, maar zodra het over de oorlog gaat klapt er een luik dicht en wordt het “we waren ook slachtoffer” en klaar, dat is geen herdenken maar binnenlandse politiek voor de rechterflank. En dat Yasukuni-bezoek is niet “symboliek”, dat is gewoon een signaal aan China en Korea én tegelijk een soort knipoog naar het eigen leger nu ze de grondwet weer oprekken richting Taiwan; je kunt niet én meer wapens willen én doen alsof geschiedenis er niet toe doet, dan krijg je precies de wantrouwensspiraal waar je straks zelf last van hebt.

Die “we herdenken onze doden” lijn is niet alleen nationalisme, het is ook een handige manier om *verantwoordelijkheid* te individualiseren: verdriet ja, dadergeschiedenis nee. En dan dat Yasukuni: enerzijds roepen ze “privébezoek, religie”, anderzijds laten ze de staat via partijtop en donaties gewoon meedoen, lekker juridisch net-niet zodat je thuis de rechterflank voedt zonder formeel iets te tekenen. Het wrange is: juist nu Japan meer militaire ruimte zoekt (Taiwan etc.) heb je regionaal vertrouwen nodig, maar met dit soort herinneringspolitiek maak je van geschiedenis een wapen, en dan krijg je dus die veiligheidsdilemma-spiraal waar iedereen uiteindelijk slechter van wordt. Bovendien: als je je eigen slachtofferschap zo centraal zet, ga je vanzelf geloven dat je altijd “reactief” bent, nooit initiator… en dat is precies hoe landen zichzelf de volgende fout in praten.