Is het naïef dat veel partijen in de Kamer blijven rekenen op de VS?

het probleem is dat half Den Haag nog denkt dat de VS een soort vaste “dienstverlening” levert via de NAVO, terwijl ze daar gewoon per verkiezing kunnen besluiten dat Europa even niet bovenaan staat en wij dus met lege handen staan qua afschrikking, munitie en inlichtingen-infrastructuur. de oplossing is niet anti-Amerika roepen maar je eigen basis op orde: Europese defensie-industrie opschalen, energie-aanvoer robuuster maken en zorgen dat je logistiek/voorraad/transportcapaciteit hier werkt, anders blijf je gokken op draagvlak in Washington dat je niet controleert.

De vraag is niet of je “op de VS rekent”, maar wat je doet als Washington morgen de voorwaarden wijzigt: exportrestricties op chips/munitie, secundaire sancties, of gewoon “geen intel-sharing meer”. Dan zit je als NL-bedrijf en overheid meteen in contracten, compliance en leveringsketens vast, en kun je leuk roepen dat Europa het zelf gaat doen maar je hebt de facto geen alternatieve leveranciers of vergunningstrajecten klaar. Strategische autonomie is ook saai juridisch spul: aanbestedingen, staatssteun, productiecapaciteit, voorraden, en dat kost jaren, mits je nu begint.

Feit is: die VS-afhankelijkheid is niet alleen tanks en intel, het gaat ook om medicijnen en grondstoffen, veel antibiotica, insuline-onderdelen en infuusspul hangen aan wereldketens die bij sancties/oorlog meteen vastlopen. In de spreekkamer merk je dat al bij “kleine” leveringsproblemen, mensen moeten switchen of zitten zonder, en dan heb je dus een veiligheidsprobleem dat niet op Defensie-begrotingen staat. Misschien ook eens strategische voorraden en EU-productie van basisgeneesmiddelen serieus nemen, ipv alleen maar praten over F-35’s.

naïef is het niet, het is gemakzucht. iedereen staart zich blind op tanks en intel, maar als de VS morgen zegt: exportstop op onderdelen of prioriteit naar eigen voorraad, dan staan hier politiewagens, ambulances en kritieke infra ook gewoon stil omdat “even een onderdeel” niet komt. en dan mag Den Haag weer doen alsof het een verrassing is dat je niet kunt leunen op een land dat per verkiezing van koers wisselt.

Alsof “op de VS rekenen” een keuze is die je morgen even omdraait… we hangen ook aan hun financiële en tech-infrastructuur: dollarclearing, SWIFT/OFAC, cloud (Azure/AWS), satellietdiensten, exportcontrols. Als Washington de Iran-lijn doortrekt naar secundaire sancties, dan kan NL/EU juridisch stoer doen maar bedrijven gaan gewoon overcompliance doen uit angst voor de Amerikaanse markt, en dan is je autonomie ineens een powerpoint. Dus ja: NAVO blijft nodig, maar als Den Haag niet tegelijk EU-regels durft te versoepelen voor defensie/energie (staatssteun, vergunningen, gezamenlijke inkoop) blijven we hangen in vrome praatjes en “Brussel is traag” terwijl het vooral onze eigen politieke lafheid is.

het probleem is dat “op de VS rekenen” hier vooral een IT- en ruimtevaartvraag is waar Den Haag amper over praat: onze vitale infrastructuur draait op Amerikaanse cloud, updates, certificaten, satellietdata (GPS/Starlink-achtige diensten) en zelfs OT-beheer bij energie/water, en bij een Iran-escaltie kunnen exportcontrols of een OFAC-mailtje al genoeg zijn om projecten stil te leggen zonder dat er één tank rijdt. de oplossing is saai maar hard: Europese soevereine cloud/identity, eigen satnav/earth-observation en vooral contractueel afdwingen dat vitale systemen offline/standalone kunnen draaien met lokale keys en voorraden, anders ben je “bondgenoot” tot de eerste compliance-afdeling in Texas op de rem trapt.

Ten eerste: “rekenen op de VS” is niet alleen naïef, het is juridisch zelf-sabotage omdat we ons hele sanctie- en exportcontroleregime in de praktijk laten dicteren door OFAC en Amerikaanse end-use regels; één Iran-ronde extra en je NL-bedrijf zit ineens met contractbreuk, bevroren betalingen en boetes terwijl Den Haag stoer staat te kijken. Ten tweede: strategische autonomie begint met keiharde wetgeving hier—anti-dwangmaatregelen, echte bescherming tegen secundaire sancties, en Europese betalingsrails/verzekeringen—maar dat is politiek minder sexy dan een NAVO-foto, maar ok.