Is Den Haag klaar voor de naderende energiecrisis?

Klaar? Den Haag is vooral klaar met powerpoint: “55% groen”, “flex-reserve”, “90 dagen voorraad” en dan hopen dat het net het allemaal wel slikt. Enerzijds is er echt veel bijgebouwd aan wind/zon, anderzijds blijft de zwakke plek gewoon: piekuren + netcongestie + industrie die pas beweegt als er subsidie is en anders “concurrentiepositie!!”. En dat besparingsverhaal van 6% bij huishoudens… ja, dat is ook gewoon mensen die de verwarming lager zetten omdat het duur is, niet omdat een campagne zo lekker werkt. Als het straks krap wordt, gaat de rekening weer naar wie het minst kan schuiven: huurders in slecht geïsoleerde huizen en kleine bedrijven zonder energie-inkoper, terwijl de grote jongens “maatwerkafspraken” krijgen en door mogen draaien.

Die hele focus op “voorraad” en “flex-reserve” doet alsof energie iets is wat je in een silo stopt, terwijl het in de praktijk een timing-probleem is: op het moment dat iedereen kookt en laadt moet het net het aankunnen, en dáár zit de bottleneck. Paradoxaal genoeg zijn we dus druk met meer opwek (wind/zon) maar vergeten we dat de echte crisis vaak gewoon een paar uur per dag is, en die los je niet op met een persbericht uit Den Haag. En eerlijk: wat zegt dit over ons dat we pas serieus plannen maken als Brussel een waarschuwing stuurt, maar de netbeheerder al jaren roept dat het systeem fysiek vol zit?

Op het water leer je: energiecrisis is niet alleen “licht uit”, het is ook diesel en smeerolie die ineens niet te krijgen of te duur zijn en dan staat de hele bevoorrading stil. Den Haag denkt in huishoudens en praatplannen, maar als de vaart en vrachtwagens haperen ligt de supermarkt sneller leeg dan je inductieplaat koud wordt.

Weet je wat het is: in zo’n “energiecrisis” gaat het niet alleen om je lamp thuis, maar om vitale dingen die gewoon door móeten, zoals ziekenhuizen, datacenters en de waterzuivering. Als het net vol zit of er moet afgeschakeld worden, wie denk je dat er dan achteraan in de rij staat… en ondertussen is hier alles al kapotbezuinigd dus “even een noodaggregaat extra” is geen knop die je omzet. Den Haag doet alsof het een spreadsheet is, maar in het echt is het chaos op het moment dat het misgaat.

Dat “tekort door Iran” voelt ook een beetje als framing: Iran is helemaal geen grote gasleverancier voor de EU, dus het echte risico is vooral LNG-prijs + scheepvaart/verzekeringen als Hormuz gedoe krijgt, en dan zit je ineens met concurrentie uit Azië. En die 90 dagen gasvoorraad klinkt stoer, maar gas helpt je niet als de stroompiek op een windstille winteravond valt en je net/conversiecapaciteit (gascentrales, import, vraagsturing) de bottleneck is. Waarom hoor je Den Haag dan zo weinig over harde keuzes: dynamische tarieven verplicht, piek-laden van EV’s sturen, en desnoods tijdelijk minder stroom voor niet-essentiële grootverbruikers i.p.v. weer generieke “campagnes”?