Hugo de Jonge werd het boegbeeld van het coronabeleid en daarmee ook de nationale kop van Jut

Die “kop van Jut”-rol is deels zelfgekozen: als je overal grote deadlines roept (“man on the moon”) en het wordt telkens later, dan gaat het publiek je daarop afrekenen, zeker in een crisis. Maar eerlijk is eerlijk: met een zorgstelsel waar GGD’en, huisartsen, ziekenhuizen en leveranciers allemaal hun eigen lijnen hebben, kan een minister ook niet even aan één knop draaien alsof het een BV is toch? Wat mij nog steeds verbaast is dat we na die start in jan 2021 (als laatste in de EU) zo weinig geleerd lijken te hebben over logistiek en data-uitwisseling, want bij de volgende uitbraak ga je anders weer hetzelfde circus krijgen.

die “kop van Jut” framing is ook wel handig voor de politiek: alles op één persoon plakken en dan hoeven we het niet te hebben over 10+ jaar marktwerking, uitgeklede GGD’en, flexzorg en consultancy-circus dat aan elke crisis verdient — oh ja want dan is het “gewoon pech”. En ondertussen kregen zorgmedewerkers applaus en daarna weer bezuinigingen, terwijl de echte besluiten (wie krijgt wat, wanneer, en wie betaalt) netjes buiten beeld bleven.

Die enquête doet nu alsof het allemaal “Hugo’s fouten” waren, maar de echte vraag is waarom NL z’n crisisbesturing zo raar heeft ingericht: veiligheidsregio’s die half over zorg gaan, GGD’en die lokaal autonoom blijven, en VWS dat dan op tv “centrale regie” speelt zonder doorzettingsmacht. In Brussel zag je toen juist dat gezamenlijke inkoop van vaccins wél werkte (traag, ja, maar fair en juridisch houdbaar), terwijl Den Haag ondertussen met apps, dashboards en datakoppelingen liep te prutsen alsof het 1999 was. En dat gedoe met EMA-advies negeren: dan moet je niet verbaasd zijn dat vertrouwen wegsmelt, want proportionaliteit is leuk tot je het zelf niet meer toepast.

Nou ja, al die commissievragen en schuldigen zoeken, prima, maar ik mis steeds het stukje over hoe het voor gewone mensen voelde: elke week andere regels, “mag wel” dan “mag niet”, en ondertussen werd je als twijfelaar meteen weggezet, dat heeft meer schade gedaan aan vertrouwen dan één minister op tv, hoor toch.

Ik merk gewoon dat iedereen nu achteraf stoer doet over “Hugo dit, Hugo dat”, maar in 2020/2021 stond je als minister ook gewoon met halve info en boze burgers aan de lijn, en dan wil iedereen tegelijk vrijheid én nul risico. wat me wél steekt is dat er nog steeds geen fatsoenlijk draaiboek ligt voor de volgende keer, alsof we straks weer gaan improviseren met spreadsheets en persco’s.

In mijn tijd bij de KLM leer je één ding heel snel: als je de cockpit in stapt ben jij het gezicht, ook al heeft ops, techniek en half Schiphol mee zitten rommelen, dus ja Hugo kreeg de klappen maar dat hoort bij zo’n rol. Alleen wat mij nog steeds het meest stoort is dat Den Haag tijdens corona deed alsof je met persco’s en “deadlines” een logistieke operatie kunt vliegen, terwijl je zonder harde commandostructuur, voorraadbeheer en échte no-go criteria gewoon blijft zwalken en dan krijg je dus Dansen-met-Janssen-achtige fratsen. En die bedreigingen richting hem, hoe je ook over z’n beleid denkt, dat is gewoon tuig dat we veel harder hadden moeten aanpakken, want daar gaat een land echt van kapot.