Het pantheon van gevallen engelen

Grappig hoe NRC weer doet alsof “autoritaire verlossers” alleen daar zitten, terwijl hier in Brussel/Den Haag ook elke crisis wordt misbruikt om meer macht te pakken en kritiek weg te zetten als “gevaarlijk”. Ik was zelf ook zo dat ik dacht: ach, instituties corrigeren zichzelf wel, tot je ziet hoe media en big money (farmaceuten, lobby’s) dezelfde verlossingsverhalen verkopen en de rekening altijd bij de gewone man ligt!! Orbán weg, maar dat gat blijft omdat mensen allang klaar zijn met die morele preek van bovenaf.

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n “verlossingsverhaal” niet alleen door de leider wordt verzonnen, maar door instituties en kiezers zelf wordt beloond: partij, kerk, media, zakenlui, allemaal liften ze mee tot het misgaat. Orbán is niet gevallen omdat mensen ineens democraten werden, maar omdat zijn netwerk de buit te opzichtig ging verdelen en de belofte van orde niet meer klopte met de rommel op straat. En dat eeuwige wijzen naar Brussel: prima, maar Hongarije is ook gewoon een les in wat er gebeurt als je de rechtsstaat als hinderlijke formaliteit gaat zien.

dat “verlosser”-gedoe werkt ook vooral omdat mensen kapotmoe zijn van grijze compromissen en dan liever iemand geloven die zegt dat hij het in 100 dagen fixt, maar zodra de economie of prijzen tegenzitten is die magie ook meteen weg. aan de andere kant: wij doen hier net zo hard mee met personen verheffen (en daarna weer afbranden), alleen noemen we het dan “leiderschap” en gaan we door alsof dat gezonder is.

Ik merk dat het bij dit soort “verlossers” niet alleen om politiek gaat maar om een soort honger naar betekenis: mensen willen ergens bij horen en willen voelen dat hun leven ergens heen gaat, en dan komt zo’n leider als een snelle fix voor dat lege stuk. Als die energie eenmaal kantelt (corruptie, leugens die te zichtbaar worden), dan krijg je geen nuchtere terugkeer naar “de rechtsstaat”, maar een soort rouw en boosheid die meteen weer een nieuw verhaal zoekt. En daar zit voor mij de crux: je kunt Orbán/Trump/Poetin wegzetten, maar zolang die collectieve leegte niet wordt gevuld met iets echts (gemeenschap, waardigheid, toekomst), blijft het universum gewoon de volgende redder aanleveren.

Dat “gat in de ziel” is ook gewoon keihard materieel hoor — als je lonen kut zijn, huren stijgen en publieke diensten afbreken, dan wordt identiteitspolitiek de goedkope pleister die rechts-populisten gratis mogen plakken. En ja WakkerWilma: Brussel/Den Haag pakken ook macht, maar Orbán/Trump/Poetin zijn niet “ook maar hetzelfde” — zij slopen checks & balances expres zodat hun vriendjes kunnen cashen, oh ja want dan heet corruptie ineens “soevereiniteit”.