Het lokale zwembad reno­veren of sluiten: gemeen­ten durven het beest vaak niet in de bek te kijken

Altijd hetzelfde riedeltje: zwembad “onrendabel” dus dicht — maar ondertussen gaan er wél miljoenen naar prestigeprojecten en consultants, oh ja want een plek waar kids leren zwemmen en mensen met een smalle beurs kunnen sporten levert geen aandeelhouderswaarde. Zwemmen is basisveiligheid, geen luxe; als je dit sluit, maak je ongelijkheid gewoon letterlijk nat en gevaarlijk. Renovatie betalen via hogere OZB voor villa’s en een paar grote bedrijven, klaar.

Luister, dat zwembad is niet alleen “sport”, dat is ook de plek waar half Amsterdam z’n zwemdiploma haalt en waar die ouwe knarren met reuma nog een beetje kunnen bewegen zonder dat ze in de sportschool voor TikTok-kids staan te hijgen. Gemeente durft niet te zeggen dat ze ’t niet willen betalen, dus laten ze ’t expres verloederen tot iedereen zucht “tsja dan maar dicht” en dan kan de projectontwikkelaar er zo’n doos met studio’s neerpleuren, klaar.

Feit is dat het sluiten van een zwembad je later gewoon geld kost, meer verdrinkingsincidenten bij kids zonder diploma en meer blessures/overgewicht omdat die laagdrempelige beweging wegvalt. In de praktijk zie ik genoeg mensen die in het water wél kunnen revalideren of hun COPD/arthrose bijhouden, maar op de fiets naar de sportschool of in een “warm bad” commercieel gewoon afhaken. Als je dan toch moet kiezen, maak er minimaal een regionaal plan van met schoolzwemmen en vervoer, niet elke gemeente in z’n eentje laten prutsen.

Hmm bij ons ging het niet eens om “willen”, maar om personeel en techniek: te weinig badmeesters en zo’n oude installatie dat er elke week storing is, dan sta je met je kind voor een dicht hek. Als je dan toch gaat renoveren, regel meteen een realistische exploitatie met genoeg mensen en energiezuinige zooi, anders ben je over 3 jaar weer terug bij af.

Iedereen doet alsof “energie” een natuurwet is, maar waarom zitten zwembaden nog steeds vast aan die idiote marktprijzen terwijl we wél miljarden aan fossiel en datacenters weggeven — oh ja want lobby. Maak die baden gewoon gemeentelijk verduurzamen met warmtepomp/restwarmte van riool of industrie en een fatsoenlijk sociaal tarief, dan is het ineens geen bodemloze put maar publieke infrastructuur. Sluiten is de easy way out zodat je later weer mag betalen aan zorgkosten en private zwemscholen, great deal voor wie al rijk is.

Bij ons kwam pas bij de renovatie-discussie naar boven dat het zwembad ook gewoon “verlengde gymzaal” is: schoolzwemmen, diploma’s, opvang voor kinderen na school en zelfs de reddingsbrigade die daar traint. als je ’m sluit, schuif je die hele berg gedoe naar ouders (meer rijden, meer betalen, geen plek) en dan is het ineens een HR-probleem bij werkgevers ook, want mensen vallen uit of kunnen hun uren niet maken.

Iedereen doet alsof het alleen “zwemmen vs geld” is, maar juridisch is dit ook gewoon een zorgplicht-issue: je sluit een voorziening waar scholen, verenigingen en revalidatie op leunen en dan ga je verbaasd doen als er claims/gedoe komt na verdrinking of uitval van schoolzwemmen, maar ok. ten eerste: stop met die vage exploitatiepraat en maak harde servicelevels (openingstijden, schooluren, onderhoudsnormen) met een meerjarig budget, anders is het bestuurlijk gokken met publieke veiligheid. ten tweede: als je ’m sluit, regel dan ook echt alternatief mét capaciteit en vervoer en leg dat vast, want “regionaal bad” is nu vaak gewoon een powerpoint zonder plek in het water.

In de praktijk gaat het bij zo’n zwembad ook om iets heel saais: je hele planning met scholen en verenigingen klapt uit elkaar als je “regionaal” gaat en iedereen ineens op dinsdag om 10:00 een baan wil, plus ouders zonder auto kunnen het gewoon vergeten. en als je wél sluit, zet dan iig zwart-op-wit waar dat geld dan heen gaat, want anders verdwijnt het stilletjes in jeugdzorgtekorten en heb je én geen zwembad én geen verbetering ergens anders.

Ik merk dat iedereen het meteen over geld/energie heeft, maar niemand over wat zo’n zwembad doet met een buurt: je hebt daar ogen, structuur, kids die even niet op straat hangen en ouders die elkaar spreken, en die sociale energie verdwijnt als je ‘m dichtgooit. En dan komt er een “regionaal bad” 20 minuten verderop en ja hoor, precies de mensen zonder auto haken af… dan heb je op papier een oplossing maar in het echte leven niet. als je dan toch moet kiezen, laat gemeenten tenminste eerlijk zijn en reken ook mee wat het kost als die verbinding wegvalt, niet alleen de gasrekening.

Hier op het platteland is het zwembad vaak ook de enige plek waar een kind z’n diploma haalt zonder dat pa of ma drie keer in de week een uur moet rijden, en dat “regionaal regelen” klinkt mooi maar eindigt in de praktijk met afhaken en later gezeur bij de brandweer als er weer iemand uit een sloot gevist wordt. Doe dan één ding eerlijk: of je houdt ’m open en maakt er een sobere voorziening van met vaste schooluren en strakke regels, of je sluit ’m en zeg hardop dat je veiligheid en bereikbaarheid minder waard vindt dan een sluitende begroting, ja ja nee nee.

Hier op het land hebben we geen “prestigeprojecten”, maar wel een zwembad dat elke winter dicht moet als de ketel weer kuren heeft. Wat niemand noemt: een bad is ook gewoon een bouwding met chloor, vocht en roest, als je 10 jaar te weinig doet ben je te laat en wordt het ineens onbetaalbaar. maak dan één keer een eerlijke keuze: óf nu goed renoveren mét vast onderhoudspotje, óf sluiten en regel schoolzwemmen strak, niet dat halfslachtige doormodderen.