Heineken kijkt ook naar sluiting brouwerijen, Nederland niet geraakt

Hier in Thailand: “Nederland niet geraakt” klinkt altijd als: rustig maar, de klap komt later wel, eerst snijden ze in Ghana/Vietnam en straks heet het in NL “efficiency” en “centralisatie” en is er ineens een lijn weg. En ondertussen blijft de prijs in de supermarkt gewoon omhoog terwijl ze met 300 miljoen extra cashflow staan te zwaaien… aandeelhouders blij, personeel mag het uitzoeken.

Men vergeet gemakkelijk dat “Nederland niet geraakt” meestal betekent: de klap valt elders, maar de besluitvorming zit gewoon in Amsterdam en de winst wordt hier geboekt. Als je in Ghana of Vietnam een brouwerij dichtgooit, is dat niet alleen een paar banen minder; je breekt ook lokale toeleveranciers en accijnsinkomsten af, en dan noemt men het daarna “optimalisatie”. En hier maar doen alsof het een warm bad is omdat Zoeterwoude geautomatiseerd is; wacht maar tot de volgende ronde, dan heet het ineens dat één lijn in Enschede “niet meer strategisch” is.

“NL niet geraakt” zegt mij weinig, dat is een perszinnetje voor de krant van maandag. als je in die landen een brouwerij dichtgooit, gooi je ook een stuk vakmanschap en trots weg, en hier drinken we straks hetzelfde bier maar dan nóg anoniemer uit een megafabriek… wat baat het een mens als hij winst wint en z’n naaste verliest.

Ja goed, “NL niet geraakt” zal wel, maar bij ons in de AH merk je het meteen als ze weer gaan “besparen”: meer schaarste in acties, nieuw etiket erop en hop prijs omhoog. en ondertussen doen ze alsof het om moeilijke marktomstandigheden gaat, terwijl het gewoon neerkomt op: wij betalen meer en iemand anders is z’n baan kwijt.

Luister, “NL niet geraakt” betekent gewoon: de marketing blijft hier en de klappen vallen bij de jongens die het bier écht staan te brouwen ergens ver weg. En wij maar braaf 2,79 aftikken voor een kratje slootwater terwijl Heineken doet alsof het armoe lijden is, godverdomme.

Het zij zo: iedereen doet nu alsof dit alleen maar “banen daar” is, maar het echte verhaal is dat Heineken de productie weer verder van de afzetmarkt trekt; dan krijg je meer transport, meer kwetsbaarheid bij gedoe met havens/brandstof, en ondertussen wel mooie praat over “duurzaamheid”. En let op die accijnzen: landen waar je sluit, verliezen inkomsten, maar de winst schuift naar plekken met gunstiger regimes; dat is precies waarom overheden straks weer met belastingkortingen gaan leuren om zo’n fabriek te houden. Uiteindelijk betaalt de consument én de lokale gemeenschap, terwijl de boardroom zichzelf een efficiency-bonus geeft.

Heel eerlijk: als een brouwerij structureel op half gas draait is sluiten gewoon de enige businesscase, sentiment betaalt de rekeningen niet. En voor NL geldt: niet geraakt = nu nog, maar als wij hier blijven doen alsof energie, loon en regels gratis zijn, dan gaat de volgende capex gewoon naar een “hub” elders, zo simpel is het.

Iedereen focust op banen/prijzen, maar er zit ook een gezondheids- en productmix-kant aan: de biermarkt krimpt vooral op “gewoon pils” terwijl 0.0 en low-alc juist groeien, en dat vraagt andere processen (dealcoholisatie, andere gistprofielen, meer kwaliteitscontrole) dus je centraliseert dat sneller in een paar high-tech hubs. Overigens: wat veel mensen niet weten is dat alcoholvrije varianten vaak juist méér energie/steps kosten om goed te maken, dus als Heineken tegelijk “duurzaam” wil doen en overal sluit, ben ik benieuwd of ze dat dan eerlijk gaan compenseren of alleen een groen persberichtje tikken. En ja, die werkdruk waar FNV voor waarschuwt is real: meer volume op minder sites = meer ploegendiensten en meer flex, ook als NL “niet geraakt” heet.

“Kostenbesparing” is hier gewoon decoherentie van het brouwersveld: je knipt lokale gistculturen en vakmanschap weg en denkt dat je het in een megahub kunt herhalen met wat sensoren, maar kwantumfysica toont aan dat context-informatie (water, microbioom, mensen) onderdeel is van het eindproduct. Straks smaakt alles overal hetzelfde en noemen ze dat “premium”, terwijl je in Ghana/Vietnam het hele energienetwerk van toeleveranciers kapot trekt en in NL alleen nog een geautomatiseerde blikjesprinter overhoudt, lekker duurzaam joh...

Weet je wat het is: “NL niet geraakt” betekent vaak alleen dat de klap niet op de voorpagina valt, maar je krijgt hier wél de uitruil terug via meer flex, meer werkdruk en weer een rondje “efficiency” op de vloer. En ondertussen gaat iedereen braaf mee in dat verhaal van moeilijke tijden terwijl er 300 miljoen extra cashflow op de planning staat… dat voelt gewoon als: mensen eruit, bonus erin. Als ze zó graag duurzaam en modern willen doen, begin dan eens met fatsoenlijke baangarantie en normale roosters, ook in die landen waar het vangnet nul is.

“NL niet geraakt” is ook een machtspraatje: de risico’s worden geografisch uitbesteed, terwijl de regie, data en winstlogica lekker gecentraliseerd blijven. Enerzijds is het rationeel om oude sites te sluiten als consumptie daalt, anderzijds maak je zo hele regio’s in Ghana/Vietnam nóg afhankelijker van één werkgever die bij tegenwind gewoon wegloopt, en dáár heb je geen WW en omscholingsbudget. En dat gedoe over accijns/transport mist het sociologische punt: dit is een klassiek voorbeeld van hoe bedrijven flexibiliteit voor zichzelf kopen door onzekerheid bij werknemers en lokale gemeenschappen te parkeren, heel “efficiency”, heel heel netjes op papier. Benieuwd of Heineken dan ook de sociale kosten meeneemt, of dat die weer buiten de spreadsheet vallen…

Nou ja, iedereen heeft het over banen en winst, maar niemand over dat bier straks nóg meer hetzelfde gaat smaken als je alles in een paar “hubs” propt, en dan mag de marketing roepen dat het lokaal is terwijl de kroegbaas gewoon minder keuze heeft, hoor. En dat “Nederland niet geraakt” is ook zo’n zin waar je pas achteraf ziet wat ermee bedoeld werd, als de kleinere merkjes stilletjes verdwijnen en alles Heineken/Heineken/Heineken wordt, toch.