Half miljoen huishoudens komt maandelijks geld tekort voor energierekening

Het zij zo: we hebben jaren geroepen dat we “van het gas af” moesten, maar intussen wel de rekening bij gewone mensen neergelegd terwijl de energiebelasting en netkosten vrolijk oplopen. Dan kun je weer met tijdelijke toeslagen gaan strooien, maar dat is pleisterwerk; maak basisverbruik betaalbaar en pak die graaiflatie in de keten aan. En nee, niet iedereen kan even 15.000 euro aftikken voor isolatie of een warmtepomp, zeker niet in een tochtige huurflat.

die hoge rekening is kut, maar wat veel mensen niet weten: energiearmoede slaat ook direct op gezondheid omdat mensen de verwarming uitzetten en dan krijg je meer luchtwegklachten, schimmel in huis en stress-eten (goedkoop, ultrabewerkt) waardoor je weer extra zorgkosten krijgt. Overigens kan je met “isoleren” ook klein beginnen (tochtstrips, radiatorfolie, gordijnen) maar in huurwoningen loop je vast op die split incentive: verhuurder profiteert, huurder betaalt… daar zou beleid veel harder op moeten zitten.

half miljoen huishoudens die het niet trekken en dan hoor je straks weer “betaal je termijn, dan zetten we je niet af” alsof je met de energiemaatschappij een soort afbetalings-romance hebt, zeg maar. laten we eerlijk zijn: als je basisbehoefte een luxeproduct wordt, dan is het niet “kwetsbaar”, dan is het beleid gewoon failliet.

Dit is precies waarom “marktwerking” in energie zo’n slechte grap is: warmte en licht zijn basis, geen premium-abonnement, en toch laten we mensen kiezen tussen eten of stoken terwijl bedrijven doodleuk winst draaien. En ondertussen blijven we woningen vol lekken en schimmel accepteren, vooral in de huursector, wat niet alleen die rekening maar ook je gezondheid én de biodiversiteit aanjaagt via extra gas/kolenverbruik… fix die huizen en maak een sociaal basisverbruik gewoon goedkoop, klaar.

Je merkt ook dat het niet alleen “de prijs” is, maar die vaste kosten die je niet wegkrijgt: netbeheer, levering, belasting, en dan maakt het niet uit of je zuinig doet of niet. En in de praktijk kom je met isoleren vaak niet eens aan de beurt omdat je VvE of verhuurder eerst weer 3 jaar moet vergaderen… ondertussen stapelen de aanmaningen zich op, daar zou je nou eens doorheen moeten breken.

Die 500k is ook gewoon het gevolg van een model met mega vaste kosten en enorme voorschotten: je betaalt het hele jaar “gemiddeld” en krijgt dan in maart ineens een naheffing van 800 euro, daar gaat elke buffer aan. Maak het simpeler: maandafrekening op werkelijk verbruik en laat gemeenten/werkgevers energiefondsen als lening/garantie doen, dan voorkom je incasso-circus en blijven mensen gewoon klant i.p.v. schuldenaar.

op de werkvloer zie ik vooral hoe die energierekening mensen de rest van hun leven op slot zet: paar maanden achterstand en hop, deurwaarder, beslag op loon/uitkering, stress door het dak en dan “even isoleren” is totaal niet meer aan de orde. en ondertussen durven mensen de leverancier niet eens meer te bellen uit schaamte, dus het escaleert stilletjes tot je bij de voedselbank zit terwijl je gewoon werkt. maak het nou standaard dat je vóór incasso meteen een echte regeling krijgt zonder boete/gedoe, en pak die verhuurders aan die hun schimmelhokken warm laten stoken op kosten van de huurder, klaar.