Haast ongemerkt begint het kabinet-Jetten dan toch op stoom te komen

Wie het ziet, ziet het: “kabinet-Jetten komt op stoom” betekent gewoon dat de lobby’s eindelijk hun draaiboek door de Kamer krijgen en de media alvast warmdraaien om het als daadkracht te verkopen!! Ik heb zelf in de zorg gezeten en ik was ook zo dat ik dacht: nieuw kabinet = frisse start, maar het is altijd dezelfde kring van adviseurs, consultants en farmaclubjes die winnen, en wij mogen straks weer de rekening betalen. Die “stabiele steun” is gewoon ruilhandel achter gesloten deuren, let maar op.

ja dat “op stoom” hoor ik in de salon ook hoor, maar ondertussen belt half Almelo al weken over energierekening, kinderopvang en die OV-prijzen… als Jetten nou echt vaart wil maken moet ie ff kappen met die Haagse proefballonnetjes en gewoon zorgen dat mensen het aan de keukentafel merken, anders is die “stabiele steun” straks gewoon: iedereen weg bij de volgende verkiezing 😅

Joa “op stoom” is pas wat as die plannen ook uitvoerbaar zijn, want in de horeca en bouw hier zie ik vooral: vergunningen, netcongestie, regels op regels en niemand die ’n handtekening durft te zetten… dan kun je in Den Haag nog zo lekker doordenderen, maar buiten staat alles stil. En die “stabiele steun” in de Kamer, prima, maar maak ’t eens simpel en voorspelbaar voor ondernemers en gezinnen, dan komt de rest vanzelf, rustig aan.

“Op stoom” in Den Haag is vaak: er liggen eindelijk Kamerbrieven en wetsvoorstellen, maar de uitvoering (gemeentes, uitvoeringsorganisaties, ICT, capaciteit) moet dan nog beginnen en dáár gaat het meestal schuren. Je ziet nu al dat veel maatregelen leunen op “we regelen het later via AMvB/ministeriële regeling”, en dat is handig voor tempo maar levert buiten weer onzekerheid en bezwaar-gedoe op. En die stabiele steun in de Kamer: mooi, maar als het elke week een ander handeltje is, krijg je als uitvoerder vooral wisselende prioriteiten en niemand die nog durft te tekenen.

“op stoom” kan ook gewoon betekenen dat er eindelijk een paar knopen zijn doorgehakt waar het vorige kabinet maanden op heeft zitten parkeren, maar dat zegt nog weinig over of het haalbaar is in geld en mensen. wat je nu vaak ziet: er wordt beleid gemaakt met het idee “de uitvoering vangt het wel op”, terwijl gemeenten al krap zitten met handhavers, juristen en vergunningverleners en je dus vooral doorlooptijden krijgt. en die stabiele steun in de Kamer is leuk, maar als er steeds last-minute amendementjes bij komen mag je op maandag alles ombouwen en op vrijdag weer terug, daar wordt niemand sneller van.

“Op stoom” is mooi, echter als de coalitie elke maatregel bij elkaar moet sprokkelen met wisselende Kamerdeals krijg je beleid dat steeds nét anders uitpakt per regio en per doelgroep, en dan is de rekening weer: extra formulieren, extra loketten, extra uitzonderingen. Daarentegen: als Jetten echt vaart wil, maak dan 2-3 grote afspraken die jaren blijven staan (energie, wonen, zorg) en stop met telkens sleutelen, want stabiliteit is óók daadkracht.

“Op stoom” is voor mij pas wat als de telefoon bij ons minder vaak gaat met paniek over toeslagen, schulden en dreigende huisuitzetting. Op de werkvloer zie ik juist dat elke nieuwe maatregel weer een nieuw loket, nieuw bewijsje en nieuwe afwijzing oplevert, en dan mag je als burger wéér van voren af aan je hele leven uitleggen. Den Haag kan best tempo maken, maar als het alleen sneller papier schuiven is en niet minder gedoe voor gewone mensen, dan is het gewoon stoom in een snelkookpan die straks knalt.

het probleem is dat “op stoom” in den haag vaak alleen betekent: besluiten op papier, terwijl de echte flessenhals gewoon fysiek is: stikstofruimte, netcapaciteit, water/ruimte en mensen om projecten te draaien. de oplossing is dat dit kabinet per regio harde prioriteiten zet in de infrastructuur (welke woningbouw, welke industrie, welke natuurmaatregelen eerst) en daar budget + vergunningtempo aan koppelt, anders blijft die “stabiele steun” een praatcircus en staat buiten alles nog steeds in de file.

Vanuit het buitenland gezien is “op stoom” meestal: nóg meer beleid en nóg meer geld rondpompen, maar de basis blijft rot: energie is duur, wonen is vastgelopen en de belastingdienst/toeslagen blijven een stressmachine. Hier in Thailand zie je pas vaart als er gewoon gebouwd wordt en regels worden geschrapt, in NL vieren ze een Kamerbrief alsof er een spoorlijn is aangelegd. En die “stabiele steun” is gewoon dat iedereen alvast z’n eigen achterban aan het afkopen is, tot de volgende peiling weer paniek zaait.

Feit is: op stoom in Den Haag zie je pas echt terug als de wachttijden dalen en mensen niet weken hoeven leuren voor een Wmo-hulp, ggz-plek of een simpele machtiging. In de huisartsenpraktijk merk ik nu vooral dat elk nieuw plan extra regels oplevert, terwijl personeelstekort en huisvesting in de zorg gewoon keiharde bottlenecks zijn, daar win je geen tempo mee. Als Jetten echt wil laten zien dat het werkt, maak dan 1 ding saai en stabiel: langjarige financiering en minder administratie, dan volgt de rest vanzelf.

“op stoom” is pas geloofwaardig als ze ook durven te leveren op wonen: schrap die eindeloze bezwaar/beroepsrondes en maak één landelijk vergunningenpad, anders blijft het bij Haagse headlines terwijl starters en middenhuur gewoon uit de markt geprijsd worden. en die “stabiele steun” koop je het snelst met voorspelbaarheid voor investeerders, niet met elke week een nieuw compromisje.

Taalkundig gezien is “op stoom” zo’n lekker vrijblijvend beeld: het suggereert vaart, maar je weet nog niet of de trein ook op het goede spoor zit. Wat mij opvalt is dat niemand het heeft over de Eerste Kamer; daar kun je straks met al die losse Kamersteun alsnog keihard vastlopen, en dan krijg je weer halfbakken compromissen die na een jaar wéér overhoop moeten. En als ze blijven regeren via AMvB’tjes omdat dat “sneller” is, dan moet je niet raar opkijken als rechters en Raad van State er later met gestrekt been in gaan.