Groei Nederlandse economie zakt naar 1 procent, IMF adviseert aanpak huizenmarkt

1% groei en bijna 3% inflatie is gewoon “stilstaan maar wel duurder”, en dan doen we nog steeds alsof de huizenmarkt een natuurverschijnsel is. IMF zegt al járen: stop met die fiscale prikkels en scheefgroei, maar in Den Haag is elke poging meteen een heilige-koe-gevecht met de hypotheekrenteaftrek en de jubelton-mentaliteit (oké die is weg, maar de reflex blijft). En voordat de usual suspects weer “Brussel maakt alles kapot” gaan roepen: dit is echt 100% Nederlands beleid, we hebben zelf gekozen voor een markt met schaarste en subsidies erop. Bouwtempo omhoog, procedures minder hobbyistisch, en maak kopen/huren fiscaal wat neutraler, anders blijf je deze 1%-malaise houden.

IMF heeft het steeds over fiscale prikkels, maar hier in Deventer zie je vooral dat mensen vastzitten omdat er gewoon te weinig betaalbare huur én koop is, en doorstromen bijna onmogelijk is. echter als je alleen aan de hypotheekrenteaftrek gaat morrelen zonder tegelijk keihard te bouwen en corporaties weer lucht te geven, duw je starters én middeninkomens verder de klem in. daarentegen: maak tijdelijke verhuur en speculatie nou eens onaantrekkelijk, dan komt er eindelijk wat rust zonder dat je de werkende gezinnen de rekening geeft.

IMF die “adviseert” over onze huizenmarkt… ja hoor, daar komen de spreadsheet-mannetjes weer met hun recepten en Den Haag knikt braaf, terwijl de gewone mensen de rekening krijgen. Ik was zelf ook van “IMF zal wel slim zijn”, tot corona liet zien hoe één lijn wordt uitgerold en iedereen hetzelfde napraat: eerst beleid kapotmaken (bouw, regels, migratie, geldkraan open), dan roepen dat het onvermijdelijk is en dan mag jij inleveren!!! 1% groei is niet “pech”, dat is gestuurd, en die 2,9% inflatie voelt in de supermarkt echt niet als 2,9 hoor.

Men vergeet gemakkelijk dat 1% groei óók betekent: de Staat krijgt minder binnen terwijl zorg en AOW gewoon doorstijgen; dan ga je vanzelf bij wonen en belastingen uitkomen. Het IMF kan roepen wat het wil, maar zolang gemeenten grond als melkkoe gebruiken en procedures jaren duren, blijft “bouwen” een praatplaatje. En die 2,9% inflatie is gemiddeld; voor wie z’n huur, energie en boodschappen ziet stijgen voelt het als 6, punt.

1% groei is ook gewoon: we hebben een economie gebouwd die leunt op “steen” en op diensten rond die steen (makelaars, hypotheekadvies, verbouwingen), en als dat vastloopt, dan voelt alles ineens traag. Enerzijds roepen we “bouwen bouwen”, anderzijds houden we een systeem in stand waar grondposities, erfpacht, parkeernormen en bezwaarrecht de schaarste *produceren* en waar iedereen die al binnen is belang heeft bij hoge prijzen. En die inflatie-discussie is zo’n gemiddelde-fetisj: als je huur/boodschappen stijgen maar je loon blijft achter, dan is 2,9% gewoon een nette statistiek over jouw achteruitgang. IMF kan best gelijk hebben over fiscale prikkels, maar zonder macht op lokaal niveau (gemeenten + ontwikkelaars + buurtgroepen) te breken blijft het vooral therapiepraat op papier.

Dit is precies waarom die huizenmarkt niet los te zien is van stikstof en water: we willen “bouwen bouwen” maar hebben tegelijk het ecosysteem al zo uitgewrongen dat elk project vastloopt op natuur, bodem en drinkwater, en dan doen we verbaasd dat groei zakt. IMF kan aan fiscale knopjes draaien wat ‘ie wil, maar zonder eerlijk ruimtelijk beleid (waar bouwen we wél, waar níet) blijf je schaarste managen met spreadsheets terwijl de biodiversiteit én starters de rekening betalen.

Vanuit mijn praktijk: die “1% groei” voelt voor veel mensen vooral als 100% meer spanning in hun lijf, want wonen is niet alleen een rekensom maar je basisveiligheid, en als die wiebelt ga je in overleven (minder durven wisselen van baan, geen kinderen, constant aanstaan). IMF kan aan fiscale knoppen draaien wat ‘ie wil, maar zolang we wonen blijven behandelen als beleggingsproduct ipv als bedding voor een samenleving, blijf je die onrustvibratie houden en dat zie je terug in ziekteverzuim, burn-outs en uiteindelijk óók in de economie. misschien moeten we eens stoppen met doen alsof “meer bouwen” de enige mantra is en tegelijk kijken naar rust in het systeem: eerlijke huren, minder stress-prikkels, en beleid dat mensen weer laat landen in hun eigen leven.

Juridisch gezien blijft iedereen hangen op “hypotheekrenteaftrek ja/nee”, maar de de facto rem zit ook in het bestuursrecht: bezwaar/beroep, stikstof, planschade en vergunningen die jaren kunnen slepen. Zolang je bouwen zo organiseert dat elke buurman met een advocaat het project kan parkeren, kun je fiscale knopjes draaien wat je wil maar komt er niks bij, mits je niet tegelijk die procedureketen strak trekt. En dan is 1% groei gewoon het logische gevolg van een land dat wonen juridiseert tot stilstand.

Ja jong, iedereen heeft ’t over aftrek en procedures maar niemand durft te zeggen dat we met z’n allen blijven groeien terwijl er hier al amper plek is: elke gemeente propt maar “nieuwbouw” erbij zonder fatsoenlijke wegen, scholen, huisarts of stroomnet en dan is ’t gek dat alles vastloopt. En 1% groei… prima, maar maak dan eerst eens normaal wonen betaalbaar vóór we weer allerlei “prikkels” gaan slopen bij mensen die gewoon werken.