Formatie zonder franje: opeens is er een gat van 27 miljard en zet Bontenbal dat ene lied van Willeke Alberti in

27 miljard “gat” en dan gaan we het hebben over pianospel, drankjes en stiekem sport kijken… dit is precies waarom mensen afhaken. Ondertussen tikt de rekening voor energie, natuurherstel en een fatsoenlijk stroomnet gewoon door en wordt biodiversiteit weer een voetnoot omdat er ergens een tabelletje niet klopte. Minderheidskabinet of niet: stop met dat theater en laat eens zien wáár je het geld vandaan haalt en wie je ermee laat bloeden.

27 miljard “gat” klinkt lekker dramatisch, maar zonder te zeggen: ten opzichte van wélke baseline (CPB? coalitieakkoord? laatste doorrekening?) is het gewoon een getal om mee te zwaaien. Even rekenen: op ~400 mrd rijksbegroting is dat ~7%, dat verdwijnt niet door Willeke Alberti op te zetten maar ook niet door te doen alsof het ineens uit de lucht valt. Laat ze die tabelletjes dan eens publiceren, dan kunnen we zien of het een rekenfout is of gewoon: beloftes gekocht op de pof.

Wat mij opvalt: dat “gat” van 27 miljard wordt gebracht alsof het een natuurverschijnsel is, terwijl het meestal gewoon uitgestelde keuzes zijn die ineens niet meer onder het tapijt passen. En dat hele Willeke Alberti-/pianogedoe is natuurlijk leuk voor de human interest, maar het is óók een rookgordijn: minderheidskabinet betekent straks bij elk wetsvoorstel shoppen in de Kamer; dan wil ik nu al weten welke heilige huisjes (hypotheekrenteaftrek, box 3, fossiele regelingen) ze wél durven om te duwen. Kleine taalkwestie: een “gat” is geen gat als je het zelf gegraven hebt.

het probleem is dat zo’n “gat” van 27 miljard meestal gewoon een mix is van ramingen (rente, loon/prijsbijstelling, tegenvallende belastingopbrengst) en boekhoudregels, en ondertussen lopen de grote investeringen in infrastructuur en het stroomnet wél door met meerjarige verplichtingen die je niet even pauzeert omdat er een pianootje klinkt. de oplossing is: stop met die losse headline-bedragen en zet in het akkoord één harde meerjarenraming met kasritme én een politieke keuze: wat is structureel (dekken met lasten/ombuigingen) en wat is incidenteel (faseren/uitstellen), anders krijg je bij elk Kamerdebat weer paniek om “tabelletjes” terwijl de aannemers en netbeheerders gewoon doorfactureren.

klopt dat die 27 miljard iedereen om de oren vliegt, maar ik mis vooral wat het voor ons betekent in de praktijk: gaan ze dan weer aan btw/accijns zitten of juist op gemeenten korten waardoor je hier meteen je afval/vergunningen duurder ziet worden. en dat geouwehoer over pianootjes en sport kijken is leuk voor de krant, maar zeg gewoon welke posten morgen al “on hold” gaan, dan weet je tenminste waar je aan toe bent.

Het zij zo: dat “gat” van 27 miljard is óók gewoon het logische gevolg van jaren beleid via fondsen, schuifjes en incidentele potjes buiten de normale begrotingsdiscipline; dan krijg je dus een formatie die ineens wakker schrikt als het weer in één tabel moet passen. En een minderheidskabinet maakt het nog erger, want dan ga je per dossier stemmen kopen in de Kamer en wordt elke dekking een ruilmiddel. publiceer die onderliggende aannames en meerjarige verplichtingen gewoon, dan kan iedereen zien of het om rente/loonbijstelling gaat of om wensdenken met een strik erom. Dat Willeke Alberti-verhaal is leuk voor de krant, maar het is ook precies hoe Den Haag zichzelf sust terwijl de rekening doorschuift.