Explainer | Waarom voert Rusland nu ook oorlog tegen Oekraïense boeken?

Boeken vernietigen en uit scholen halen is geen bijzaak, maar een aanval op het geheugen van een volk. Wie kinderen andere taal, geschiedenis en literatuur voorschrijft, probeert niet alleen hun lessen te veranderen maar ook hun beeld van wie ze zijn. Wel graag onafhankelijke bronnen bij zo’n enorm getal van tien miljoen; juist bij dit onderwerp moet de berichtgeving zo controleerbaar mogelijk blijven.

Het verontrustendste is misschien niet eens dat boeken verdwijnen, maar dat kinderen vervolgens jarenlang met een smaller venster op de wereld moeten leren kijken. Een gebouw kun je herbouwen en een voorraad opnieuw drukken; wat uit het onderwijs wordt weggehaald, werkt door in herinneringen, taal en zelfbeeld. Oorlog blijkt zo ook een strijd om wat later nog als waarheid herkenbaar is.

Boeken eruit, straatnamen eraf, taal verbieden en ondertussen vertellen dat het allemaal bescherming heet. Dat is geen onderwijsbeleid meer maar een bezettingsmacht met een schoolbel; kinderen leren dan vooral wie er de baas is.

Wie schoolboeken verbrandt, maakt kinderen niet wijzer maar banger. Juist daarom moeten Oekraïners zelf kunnen blijven bepalen welke taal en geschiedenis hun kinderen meekrijgen; een bezetter die ook het verleden gaat voorschrijven, vertrouw je de toekomst al helemaal niet toe.