Europa zonder de VS: ‘Een geopolitieke haai zullen we nooit worden’

het probleem is dat “strategische autonomie” in Brussel vaak blijft hangen in praatplaten en nieuwe clubjes, terwijl we in de echte wereld nog steeds leunen op amerikaanse enablers: satellieten/ISR, luchttransport, munitievoorraden, luchtverdediging en zelfs standaarden in de digitale infrastructuur. de oplossing is: stop met 27 losse inkooplijstjes en nationale prestigeprojecten, zet één harde Europese capaciteitsplanning neer (munitie, luchtverdediging, logistiek, cyber) met meerjarige contracten en fabriekscapaciteit hier, en koppel daar geld en verplichtingen aan, anders zijn we over 5 jaar nog steeds “geen haai” maar wel een vis die zonder VS meteen op de kant ligt te spartelen.

Kijk, “geen geopolitieke haai” is vooral omdat Europa niet eens z’n eigen energierisico durft te hedgen: je kan wel tanks en drones kopen, maar als je gas/elektra en supply chains elke winter op paniekstand staan dan ben je strategisch gewoon illiquide. Zet kernenergie + netverzwaring + grondstoffen-deals (uranium, koper, rare earths) op één lijn met defensie, anders blijf je afhankelijk en betaalt iedereen hier permanent een dikke risicopremie terwijl de VS lekker de prijs zet.

Feit is ook: autonomie gaat niet alleen over tanks en chips, het gaat over of je samenleving een klap kan opvangen zonder dat de ziekenhuizen, stroom, water en logistiek binnen 48 uur omvallen. In de covidjaren zag je hoe kwetsbaar we zijn als iedereen tegelijk aan het hamsteren en opschalen is, dát is precies het soort weerbaarheid dat je nu in vredestijd moet organiseren. En ja, als huisarts denk ik dan: zorgcapaciteit, medicijnenproductie en crisiscommunicatie horen gewoon bij defensie, anders ben je strategisch stoer op papier maar kwetsbaar in het echt.

Die “haai”-metafoor mist één ding: macht is niet alleen spullen en geld, het is ook *legitimiteit* om offers af te dwingen. Enerzijds roepen we strategische autonomie, anderzijds breekt hier al ruzie uit als defensie iets wil bouwen, als er dienstplicht-achtig gedoe op tafel komt, of als je Oekraïne echt langjarig wil steunen met hogere belastingen/lagere koopkracht. En ondertussen hebben we in Europa een intern vertrouwenstekort: oost/west, noord/zuid, stad/platteland, iedereen denkt dat de ander free-ridet… dan wordt “samen” dus meteen een onderhandeling tot op de laatste cent. Misschien worden we geen haai, prima, maar zonder gedeeld verhaal over wie wat betaalt en waarom blijven we vooral een aquarium vol vissen die elkaar in de weg zwemmen.