Een tweede huisdier erbij: 'Het is realistisch dat het niet meteen goed gaat’

Het toevoegen van een tweede huisdier aan een huishouden kan aantrekkelijk zijn, bijvoorbeeld als gezelschap voor een hond of kat die al in huis is. Tegelijkertijd is de eerste kennismaking vaak spannend en bepalend voor hoe de dieren later met elkaar omgaan. Dierenarts Piet Hellemans wijst erop dat juist dit introductiemoment cruciaal is, omdat zowel het nieuwe dier als het dier dat er al woont zich onveilig of “niet meer op zijn plek” kan gaan voelen. Volgens hem is het daarom realistisch om rekening te houden met een stroef begin: het hoeft niet meteen goed te gaan.

Rust, ruimte en geen contact afdwingen

Een goede introductie begint volgens Hellemans al voordat de dieren elkaar daadwerkelijk zien. Belangrijk is dat beide dieren voldoende ruimte hebben om uit te wijken als ze dat nodig vinden. Dat verlaagt stress en vergroot de kans dat ze zich sneller op hun gemak voelen. Vooral katten hebben vaak behoefte aan terugtrekplekken, bijvoorbeeld op hoogte of in een aparte kamer. Hellemans adviseert om dieren de omgeving in hun eigen tempo te laten verkennen en vooral geen contact te forceren. Spanning of terughoudendheid in de eerste dagen is volgens hem normaal en hoeft niet direct te betekenen dat samenleven onmogelijk is.

Het eerste contact: anders bij katten dan bij honden

Hoe de kennismaking het beste kan worden aangepakt, hangt volgens de dierenarts af van de diersoort. Bij katten raadt hij aan het nieuwe dier zelf uit het mandje te laten komen, zodat het eerst rustig een afgeschermd deel van het huis kan verkennen. In die fase kunnen de dieren elkaar al wel horen en ruiken, maar nog niet zien. Dat kan helpen om prikkels te doseren en escalaties te voorkomen. Hellemans waarschuwt er nadrukkelijk voor om dieren niet zomaar bij elkaar te zetten, omdat de kans op conflicten dan toeneemt.

Voor honden geldt volgens hem een andere aanpak. Hij adviseert de eerste ontmoeting op neutraal terrein te laten plaatsvinden, dus niet in het huis of de tuin waar één hond zich al eigenaar van kan voelen. Een kennismaking in bijvoorbeeld een park of bos geeft honden de mogelijkheid om elkaar op een rustigere manier te besnuffelen en te verkennen, zonder directe territoriale spanning.

Een doordachte keuze en een proefperiode

Nog vóór de aanschaf van een tweede dier is het volgens Hellemans verstandig om goed na te denken over de combinatie. Over het algemeen zouden dieren van hetzelfde ras makkelijker kunnen samengaan en helpt het als ze in een vergelijkbare levensfase zitten. Hij noemt als voorbeeld dat een jonge kitten bij een oudere hond niet altijd een gelukkige match is. Ook het karakter en de ervaring van het bestaande huisdier spelen mee: een dier dat nooit gewend is geweest aan andere dieren, kan daar mogelijk ook geen behoefte aan hebben.

Om beter in te schatten of een tweede huisdier past, noemt Hellemans een proefperiode als optie. Hij suggereert bijvoorbeeld om tijdelijk een kat uit de omgeving te laten logeren om te zien hoe het gaat. Na drie tot vier weken is volgens hem vaak beter te beoordelen of de situatie werkbaar is, mits baasjes goed blijven letten op signalen dat het uit de hand loopt.

Wanneer ingrijpen nodig is

Als de dieren na verloop van tijd niet met elkaar overweg kunnen, kan het volgens Hellemans verstandig zijn een gedragsdeskundige in te schakelen. Die kan de situatie analyseren en gerichte adviezen geven om spanningen te verminderen. Tegelijkertijd benadrukt hij dat er grenzen zijn: bij echte verwondingen moet er een alternatief plan klaarliggen. In dat geval is het volgens de dierenarts beter om de dieren uit elkaar te halen en een veilige, fijne plek voor (één van) de dieren te regelen, omdat samenleven niet in alle gevallen haalbaar blijkt.