Wet verplicht publicatie, minister houdt cijfers achter
Demissionair minister Mona Keijzer (BBB) van Asiel en Migratie weigert cijfers openbaar te maken over hoeveel asielzoekers gemeenten volgens de wet moeten opvangen. Het gaat om de verdeling die voortvloeit uit de spreidingswet. Die wet schrijft voor dat het kabinet gemeenten tijdig informeert over de opgave per gemeente, zodat bestuurders zich kunnen voorbereiden op opvanglocaties en capaciteit.
Keijzer is niet van plan de cijfers alsnog te publiceren en schuift die beslissing door naar haar opvolger, die naar verwachting later deze maand wordt beëdigd. Daarmee blijft onduidelijk welke aantallen gemeenten in de komende periode moeten realiseren. Kamerleden hebben vragen gesteld over de weigering en wijzen erop dat de wet juist is bedoeld om voorspelbaarheid en transparantie te bieden in de opvang van asielzoekers.
Vermoeden van politieke overwegingen
In de Tweede Kamer leven vermoedens dat Keijzer de cijfers bewust niet naar buiten brengt om gemeenten niet te confronteren met mogelijk onwelgevallige uitkomsten. Gemeenten en provincies hebben eerder herhaaldelijk aangedrongen op duidelijkheid over hun taakstelling, mede omdat het organiseren van opvanglocaties vaak tijd kost en lokaal tot politieke discussie leidt. Zonder concrete aantallen is het voor gemeenten lastiger om plannen te maken, locaties te zoeken en draagvlak te organiseren.
Keijzer heeft in haar rol als demissionair minister beperkte ruimte voor nieuw beleid, maar de verplichting om bestaande wetgeving uit te voeren blijft in principe van kracht. Juist daarom roept het uitstel vragen op: de spreidingswet is aangenomen om de opvang gelijkmatiger te verdelen en om te voorkomen dat een beperkt aantal gemeenten langdurig een groot deel van de opvang voor zijn rekening neemt.
Spreidingswet als instrument voor verdeling opvang
De spreidingswet regelt dat er een landelijke opgave wordt vastgesteld en dat die vervolgens wordt vertaald naar aantallen per regio en gemeente. Het doel is om de opvang van asielzoekers minder afhankelijk te maken van vrijwillige aanmeldingen van gemeenten en om meer grip te krijgen op capaciteit. In de praktijk betekent dit dat gemeenten te horen krijgen welk aandeel zij moeten leveren, waarna overleg volgt over de uitvoering.
Het niet publiceren van de cijfers zorgt ervoor dat dit proces stil kan vallen of vertraging oploopt. Gemeenten die al opvanglocaties hebben, blijven in onzekerheid over eventuele uitbreiding of afbouw. Gemeenten die nog geen of weinig opvang bieden, krijgen evenmin duidelijkheid over wat er van hen wordt verwacht.
Onzekerheid richting gemeenten en vervolg
Door de cijfers bij de opvolger neer te leggen, verschuift ook de politieke verantwoordelijkheid naar een nieuw bewindspersoon. Dat kan betekenen dat gemeenten pas later inzicht krijgen in hun opgave, terwijl de druk op de opvangketen al langer groot is. Het is op dit moment niet duidelijk wanneer de cijfers wél openbaar worden gemaakt en of de nieuwe minister direct zal overgaan tot publicatie.
In de Kamer zal de kwestie naar verwachting worden vervolgd, omdat het gaat om naleving van een wettelijke verplichting en om de informatiepositie van gemeenten. Totdat de cijfers worden gedeeld, blijft onduidelijk hoe de verdeling van de opvangopgave er concreet uitziet en welke gevolgen dat heeft voor lokale besluitvorming en planning.
dus de wet zegt “publiceren” en BBB zegt “nah, later”... hoe kun je dit lezen en niet boos worden?? Classic example van hoe rechts populisme transparantie sloopt: gemeenten laten bungelen en ondertussen de chaos weer gebruiken als talking point.
wet is wet toch, dan kun je niet ff zeggen “doe ik later wel” omdat het je niet uitkomt. gemeenten zitten al tot hier met gedoe en dan gaan ze ook nog in het donker tasten, lekker bestuur weer...