Advies van DNB over besteding defensiemiljarden
De Nederlandsche Bank (DNB) adviseert om bij de geplande forse verhoging van de defensie-uitgaven vooral te investeren in technologie waarin Nederland sterk is, zoals halfgeleiders, in plaats van in klassieke wapensystemen als tanks. Dat stellen economen van DNB op basis van nieuw onderzoek. Volgens de onderzoekers kan Nederland met gerichte keuzes de defensie-inspanningen beter laten aansluiten op de economische structuur en kennispositie van het land.
Nederland heeft afgesproken om binnen tien jaar minimaal 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie te besteden. DNB rekent voor dat dit betekent dat de defensiebegroting richting 2035 jaarlijks met ongeveer 19 miljard euro extra zal groeien. De centrale bank benadrukt dat de manier waarop deze middelen worden ingezet bepalend is voor de mate waarin de extra uitgaven ook economische effecten in Nederland kunnen hebben.
Focus op sectoren waarin Nederland uitblinkt
Volgens DNB heeft Nederland geen sterke uitgangspositie voor de grootschalige productie van puur militaire goederen zonder civiele toepassing, zoals tanks en munitie. De bank wijst er daarentegen op dat Nederland internationaal een sterke positie heeft in geavanceerde technologie, waaronder halfgeleiders en gespecialiseerde microscopen. Vanuit die invalshoek pleit DNB voor investeringen in het zogeheten ‘dual-use’-domein: toepassingen die zowel militair als civiel inzetbaar zijn.
Als voorbeeld noemt DNB chips die geschikt zijn voor militaire toepassingen, zoals drones, maar die ook gebruikt kunnen worden in consumentenproducten zoals smartphones en andere elektronische apparaten. Door in dit type technologie te investeren, kan volgens de onderzoekers worden bijgedragen aan zowel defensiecapaciteit als innovatie en economische ontwikkeling, zonder dat Nederland volledig afhankelijk wordt van een traditionele wapenindustrie waarin het land minder competitief is.
Op korte termijn vooral meer import
DNB verwacht dat de hogere defensie-uitgaven op korte termijn vooral zullen leiden tot meer import. De reden is dat de nadruk in eerste instantie ligt op het snel vergroten van militaire slagkracht, waarbij economische overwegingen minder zwaar wegen. In zo’n fase ligt het voor de hand dat materieel en systemen grotendeels in het buitenland worden ingekocht, omdat uitbreiding van productiecapaciteit in eigen land tijd kost.
Langetermijneffecten: kansen, maar ook beperkingen
Op langere termijn kan het volgens DNB wel zinvol zijn om defensiegeld waar mogelijk in Nederland te besteden, omdat dit kan bijdragen aan economische groei en innovatie. Tegelijkertijd waarschuwen de onderzoekers dat de economische opbrengst niet moet worden overschat. Ook wanneer productie in Nederland plaatsvindt, blijft die vaak afhankelijk van buitenlandse onderdelen, grondstoffen en toeleveranciers. Het uiteindelijke effect op de Nederlandse economie hangt daarom mede af van internationale ketens en de mate waarin Nederland cruciale schakels in die ketens kan versterken.
chips zijn leuk tot je een leger tegenover je hebt dat wél gewoon staal op rupsbanden heeft staan. doe beide: bouw hier die chipketen op (ASML cashmachine) maar koop ook tanks, want security is de beste “rendementsgarantie” die er is.
alsof je met een stapel microchips een grens bewaakt… tuurlijk is tech onze kracht en daar moeten we vol op, maar als het spannend wordt wil je ook gewoon staal en mensen en munitie klaar hebben staan. en misschien moeten we eens ophouden met die valse keuze, het gaat om weerbaarheid op álle lagen, niet om een spreadsheet die “tanks” te ouderwets vindt.
Die “stapel microchips” is precies wat je drones, luchtverdediging, communicatie en EW laat werken, zonder dat ben je met je staal ook snel klaar. En ja, natuurlijk heb je munitie en rupsbanden nodig, maar doen alsof tanks het enige “echte” defensie is, is echt jaren 90 denken. DNB zegt vooral: investeer waar NL/Europa wél een kritieke schakel kan zijn, anders blijven we alles uit de VS/Skorea trekken en roepen dat “Brussel” ons afhankelijk maakt… lol.