‘Economie groeit ten koste van spaargeld huishoudens’ - bnr.nl

Tja, economie groeit maar je spaargeld verdampt... boodschappen, energie en belasting vreten alles op. Op papier gaat het prima, achter het stuur en thuis aan de keukentafel merk je er geen moer van.

Spaargeld is tegenwoordig gewoon de buffer waarmee de overheid en bedrijven hun prijsstijgingen door je huishoudboekje heen patchen. Groei op basis van mensen die hun reserves opeten is geen gezonde economie maar een systeem dat z’n eigen users langzaam uitlogt.

Luister, spaargeld wordt ook opgegeten doordat mensen massaal boven hun stand lenen voor een huis en daarna jaren rente, verbouwingen en verzekeringen aftikken. De economie groeit dan lekker op papier, maar je eigen rekening rijdt ondertussen achteruit, jansen.

Dat spaargeld verdampt niet bij iedereen: vooral huurders en mensen met lage inkomens hebben nauwelijks vermogen om überhaupt op te teren, terwijl huizenbezitters op papier rijker worden door stijgende woningprijzen. Zonder cijfers per inkomensgroep zegt “huishoudens sparen minder” dus bar weinig; misschien groeit vooral de economie van mensen die al een buffer hadden, maar ok.

De vraag is wat hier precies onder “spaargeld” valt. Een dalende bankrekening kan ook betekenen dat mensen na corona weer normaal besteden of extra aflossen; dat is iets anders dan structureel interen op vermogen. Zonder onderscheid tussen inkomensgroepen, schulden en vermogensbestanddelen is die conclusie nogal dun, en 1,4 procent groei zegt dan vooral dat er méér wordt uitgegeven, niet dat huishoudens gezonder staan.

Men vergeet gemakkelijk dat sparen geen doel op zichzelf is, maar uitgesteld inkomen. Als de overheid via belastingen, premies en regels steeds meer van dat inkomen opeist, kun je moeilijk verbaasd zijn dat mensen hun buffer aanspreken om hun levensstandaard gelijk te houden. Groei die vooral ontstaat doordat burgers minder reserve overhouden, lijkt op een winkelier die omzet viert terwijl hij zijn voorraad verkoopt.

Ja jong, en ondertussen wordt sparen ook nog afgestraft met vermogensbelasting en een rente die achter de prijzen aan hobbelt. Dan is het niet zo gek dat mensen hun geld liever in de keuken steken, de hypotheek aflossen of gewoon opmaken voordat het nóg minder waard is.

Misschien zit er nog een andere oorzaak onder: veel mensen sparen wel, maar niet meer op een gewone spaarrekening. Geld gaat naar aflossing, pensioen, beleggingen of verduurzaming van het huis; zonder uitsplitsing wordt elke daling van banksaldi al snel als “spaargeld opeten” gepresenteerd. Dat neemt niet weg dat vooral gezinnen zonder buffer echt klem kunnen komen te zitten, daar moet beleid veel gerichter naar kijken.

De grootste blinde vlek is misschien niet het spaargeld, maar wie die consumptie ontvangt. Een deel van de huishoudens teert mogelijk in op buffers, terwijl andere huishoudens juist extra sparen of vermogen opbouwen; gemiddeld krijg je dan een geruststellend macroplaatje dat niemand herkent. Zonder verdeling naar inkomen en vermogen is “de economie groeit door consumptie” dus vooral boekhoudkundige mist.