Deeltijders gaan krapte op arbeidsmarkt niet oplossen door meer te werken

tuurlijk gaat “meer uren” de krapte niet fixen als kinderopvang duur/vol is en roosters in zorg/onderwijs zo onmenselijk zijn dat je al kapot bent na 28 uur — maar ja, kabinet wil liever druk zetten op deeltijders dan bazen dwingen fatsoenlijk te betalen. maak vaste contracten normaal, verhoog lonen en investeer publiek in opvang en zorg, dan komen die uren vanzelf i.p.v. dit moralistische gedoe.

Ik zie het elke dag: mensen willen best een uurtje extra, maar dan krijg je er meteen avonden/nachten en “flex” bij omdat de planning gaten moet dichten, en daar haakt iedereen op af. En als je wél meer gaat werken lever je netto zo weinig op door belasting/toeslagen/OV/kinderopvang dat je basically extra stress koopt. Ga eerst eens normaal roosteren en stop met die eeuwige bezuinigingsdruk, dan komt die arbeidslust echt vanzelf.

Dat “deeltijders moeten meer” is ook gewoon een handig frame: dan ligt het probleem bij individuen en niet bij hoe we werk georganiseerd hebben. Enerzijds heb je echt mensen die best 4 uur extra willen, anderzijds is de krapte óók een verdelingsvraag: we pompen arbeid in sectoren met lage status/lage zeggenschap, terwijl een hoop bullshitbanen prima te schrappen/automatiseren zijn maar niemand daar z’n budget of managementlaag wil opgeven. En dan nog iets: als je overal “efficiëntie” hebt uitgeknepen, is er geen rek meer; meer uren betekent dan niet meer zorg/les, maar meer administratie en brandjes blussen, lekker dan. Misschien moeten we eens durven praten over minder vraag (minder regels, minder overbodige controles) i.p.v. alleen maar meer aanbod, aanbod, aanbod.

Alsof “deeltijd” één homogene groep is. Even rekenen: als je 1 miljoen deeltijders gemiddeld 2 uur extra laat werken heb je 2 miljoen uur, dat is grofweg 50.000 fte, klinkt leuk tot je ziet dat die uren vooral bij kantoorbanen zitten en de tekorten bij zorg/onderwijs/techniek waar je niet zomaar even kunt bijplakken. Je kunt geen wiskundedocent uit een administratief medewerker persen door er vrijdagmiddag 2 uurtjes bij te doen.

In de praktijk willen best wat mensen meer uren, maar veel werkgevers willen alleen “erbij” als je ook volledig flexibel bent en je vrije dag kan schuiven, en dat is met kinderen gewoon niet te doen. En dan roepen ze dat niemand wil werken, terwijl ze zelf niet eens fatsoenlijk vooruit plannen of vaste roosters durven geven.

Ten eerste: dat “meer uren” verhaal slaat ook juridisch-economisch nergens op zolang we werk fiscaal blijven straffen: de marginale druk + toeslagenafbouw maakt extra uren voor middeninkomens gewoon irrationeel, en dat is beleid, geen luiheid. Ten tweede: werkgevers roepen krapte maar houden zelf de boel krap met 24-32u contractjes, nul opleidingsbudget en eindeloze selectie-eisen; maak van bijscholing/omscholing een afdwingbaar recht met cofinanciering en je verplaatst mensen wél naar zorg/techniek, maar ok blijf vooral zeuren dat “deeltijders” het moeten oplossen.

Joa, in de horeca zie ik ’t andersom: er zijn zat mensen die wíllen wel extra uren, maar dan moet je als werkgever eerst es stoppen met dat “we bellen je zondagavond of je morgen kan” en gewoon vaste dagen + fatsoenlijke toeslagen neerleggen, dan wordt ’t ineens sjön om een dagje bij te pakken. En Den Haag kan lullen wat ze willen, maar zolang je met elk extra uur meteen je vrije tijd, sportclub van de kids en heel je planning opblaast, gaat niemand “gezellig” meer werken hoor.

Wat ik mis in die “deeltijders moeten meer” roep: je kunt uren pas opschalen als je ook de productiviteit per uur omhoog krijgt, en in zorg/onderwijs zit dat juist vast door administratie, ICT-gedoe en eindeloze regels. We doen net alsof arbeid een kraan is die je opendraait, maar als 10% van je werktijd opgaat aan vinkjes zetten en systemen die crashen, dan levert 4 uur extra vooral meer frustratie op en weinig extra patiënten/les. Waarom wordt “minder bureaucratie” altijd gezien als vaag, terwijl het letterlijk capaciteit vrijmaakt zonder één extra werknemer?

Alsof “meer uren” gratis zijn: je hebt ook meer herstel nodig, en wat veel mensen niet weten is dat chronisch slaaptekort en stress je immuunsysteem en focus echt slopen, dus die extra dag eindigt in meer fouten/ziekteverzuim. In zorg/onderwijs zie je nu al dat mensen op cafeïne en paracetamol draaien om een 32-urige week te trekken… dan kun je wel aan de knop “uren” zitten, maar je vergroot vooral de uitval. Misschien is de echte winst gewoon: minder administratieve ballast en gezondere roosters, dan komt productiviteit per uur vanzelf omhoog, overigens.