De reacties op Ceuta laten zien hoe broos de Europese solidariteit is

europese “solidariteit” bestaat alleen zolang het probleem op andermans grens staat, en zodra het richting frankrijk/duitsland schuift gaat de slagboom omlaag en heet het ineens nationale veiligheid. ten eerste laat je marokko de kraan bedienen met geld en politieke deals, dus ja dan krijg je precies dit: migranten als drukmiddel, en spanje mag het opvangen. ten tweede is schengen geen heilig verdrag maar een ruil: open binnengrenzen tegen harde buitengrens, en als lidstaten dat laatste niet samen willen dragen dan is het pact gewoon papier, maar ok blijf vooral verbaasd doen elke keer dat het misgaat.

Ik zie het elke dag dat “Europa” pas bestaat als het over regels en geld gaat, maar zodra er mensen in nood zijn is het ineens ieders eigen hek en eigen verkiezingspraatje. En ondertussen betalen wij dat “afschrikken” met doden aan de rand van de EU en met zorg/opvang die lokaal al op z’n tandvlees loopt door bezuinigingen, maar ja dat zie je niet op een persmoment in Brussel. Schengen is mooi, maar zonder fatsoenlijke opvang en eerlijke verdeling is het gewoon een snelweg met slagbomen die willekeurig dichtklappen.

Wat me hier vooral opvalt: iedereen doet alsof “Europa” een morele keuze is, maar het is ook gewoon een logistiek systeem dat faalt zodra er piekdruk is. Enerzijds wil je open binnengrenzen en lekker handel/toerisme, anderzijds hebben we de uitvoering van asiel, opvang, terugkeer en vooral snelle registratie expres versnipperd gehouden zodat politici thuis kunnen roepen dat ze “streng” zijn zonder iets werkends te bouwen. En die Macron die meteen grenscontroles doet is niet alleen paniek, dat is ook signaalpolitiek naar zijn eigen kiezers: kijk mij eens de boel dichtzetten, terwijl het probleem daarmee alleen maar doorschuift naar de volgende grens. Zolang Marokko de rol van poortwachter krijgt zonder echte democratische checks, blijf je dit krijgen: een geopolitieke kraan die open/dicht kan, met mensen als waterdruk.

Juridisch gezien is “Schengen faalt” hier wat lui: Schengen gaat over binnengrenzen, maar de buitengrens en asiel zitten in andere kaders, en die zijn expres vol met uitzonderingen en noodremmen. Frankrijk kan dus de facto gewoon tijdelijk controles terugzetten en iedereen doet alsof dat een schending is, terwijl het netjes binnen de regels te parkeren is mits je het elke keer opnieuw motiveert. Het echte probleem is dat Spanje in Ceuta/Melilla met een soort grijs gebied zit: je wil snel terugduwen, maar zodra iemand asiel roept zit je aan non-refoulement en procedure vast, en dan wordt “solidariteit” ineens een rekensom waar niemand voor wil tekenen.