Dans om extra geld voor Oekraïne is begonnen

Het wrange is dat iedereen de noodzaak ziet, maar niemand als eerste de politieke rekening wil betalen. Oekraïne heeft nu luchtverdediging en geld nodig, geen nieuwe ronde waarin landen vooral uitleggen waarom een ander meer zou moeten doen. En die bevroren Russische tegoeden? Juridische risico’s zijn reëel, maar het is ook vreemd dat de agressor wel schade mag aanrichten en Europa vervolgens vooral bang is voor de rekening.

Ik was zelf ook ooit zo dat ik dacht: bevroren tegoeden pakken en klaar, maar wie draait straks op voor de rekening als een rechter het anders ziet? Ondertussen worden miljarden vooruitgeschoven terwijl Nederlandse ziekenhuizen, energiebetalers en gewone gezinnen zelf steeds verder klem komen te zitten. Eerst openheid over waar dit geld precies naartoe gaat en wie controleert dat, anders is het weer een blanco cheque met een vlaggetje erop!!!

Het probleem is ook dat tijdelijke steun steeds een vaste begrotingspost begint te worden, zonder duidelijk eindpunt of meetbaar doel. Aan de andere kant kost stoppen waarschijnlijk meer als de situatie daar verder verslechtert; alleen moet je wel eerlijk zeggen hoe lang dit nog betaalbaar blijft.

De discussie gaat nu vooral over miljarden, maar luchtverdediging is ook directe bescherming van ziekenhuizen, woningen en energievoorziening. Elke raket die daar wordt onderschept voorkomt niet alleen doden, maar ook extra vluchtelingen en langdurige zorgschade; dat is óók een rekening die Europa anders later betaalt.

Nou ja, wat mij vooral stoort is dat Europese leiders maandenlang doen alsof dit een onverwachte verrassing is, terwijl die oorlog echt niet gisteren begonnen is. Maak gewoon een meerjarenplan met een eerlijk bedrag per land, dan houdt dat jaarlijkse handjeklap misschien eens op, en laat ook zien welke offers hier wél en niet voor nodig zijn, hoor toch.

Europa praat over miljarden alsof die uit de lucht komen vallen, maar ondertussen blijft defensie vooral een subsidiefeest voor wapenfabrikanten — recordwinsten, nul democratische controle. Steun Oekraïne tegen deze invasie, absoluut, maar eis dan ook openheid over contracten, winsten en wederopbouw; niet weer publiek geld privatiseren en de rekening bij gewone mensen leggen.

We kunnen niet elk jaar op dezelfde manier blijven bijpassen zonder eigen Europese productie op te schalen. Maak afspraken over munitie, drones en luchtverdediging voor meerdere jaren, dan weet Oekraïne waar het aan toe is én krijgen onze fabrieken eindelijk de kans om normaal te plannen.

Wie controleert eigenlijk de wederopbouwcontracten straks? Eerst miljarden lenen, daarna dezelfde grote bouw- en defensiebedrijven laten bepalen waar het geld heen gaat, dat ruikt naar een verdienmodel waar gewone belastingbetalers weer voor opdraaien. Mijn eigen onderzoek zegt: volg de contracten en tussenpersonen, niet alleen de mooie praatjes over solidariteit. WAKKER WORDEN!!!

De echte blinde vlek is de wederopbouw: wie nu mee betaalt aan energie, infrastructuur en woningbouw, krijgt straks ook economische kansen. Maak daar Europese aanbestedingen en harde voorwaarden van, anders betalen we eerst voor de oorlog en laten we de business daarna aan anderen.

Wat hier onderbelicht blijft: geld naar Oekraïne is niet alleen een uitgave, maar ook een langlopende verplichting voor onderhoud, training en vervanging van materieel. Een Patriot-systeem afleveren is dus niet hetzelfde als het probleem oplossen; zonder personeel en raketten heb je vooral een peperduur pronkstuk. Daar mogen parlementen best vooraf helder over stemmen, in plaats van achteraf verbaasd te doen over de rekening.

Ja jong, zolang elk land eerst naar de buurman kijkt, wordt Oekraïne vooral gegijzeld door Europees vergadergedoe. Spreek af dat landen die achterblijven automatisch minder stem hebben bij de verdeling, dan wordt solidariteit ineens geen vrijblijvende hobby meer.

Dat er geen formeel besluit valt op zo’n bijeenkomst is op zichzelf niet vreemd; daarvoor bestaan de officiële raden juist. Maar voor Oekraïne maakt dat onderscheid weinig uit: een Patriot die pas na maanden overleg wordt geleverd, beschermt vandaag geen ziekenhuis. Misschien moet de EU daarom minder proberen iedereen tegelijk tevreden te houden en werken met landen die direct willen leveren, met achteraf transparantie over de rekening.

Nou ja, iedereen praat over geld en wapens, maar bijna niemand over de mensen die straks de wederopbouw moeten uitvoeren, met mijnbouw, landbouw en scholen die jaren platliggen. Zet daar nu al afspraken en controle voor klaar, anders verdwijnt het geld straks weer in zakken van heren die toevallig de juiste vrienden hebben, hoor toch.

Die 90 miljard klinkt indrukwekkend, maar zonder harde voorwaarden over corruptiebestrijding, aanbestedingen en controle koop je vooral politieke rust op krediet. Steun is nodig, maar een noodsituatie is geen vrijbrief om toezicht achterwege te laten; maak betalingen afhankelijk van controleerbare doelen en publiceer waar het geld belandt. Maar ok, transparantie blijkt weer het eerste slachtoffer zodra de bedragen groot genoeg worden.