Bouw van minstens zeven megadatacentra gaat door, ondanks politiek verzet

Dus de Kamer moppert wat en ondertussen rollen de vergunningen gewoon door, want “digitale economie”. En straks bij de eerste stroomstoring gaan mensen janken dat de wijk zonder laadpaal en warmtepomp zit terwijl datacenter 24/7 mag slurpen, prioriteiten weer haarscherp.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten hoe dit gaat: die datacentra komen er omdat er harde contracten en dikke lobby achter zitten, en de rest mag achteraf “meedenken” over netcongestie en klimaatdoelen. Wat mij vooral stoort is dat we doen alsof het allemaal voor “Nederland als data-hub” is, terwijl het in de praktijk vaak gewoon hyperscalers zijn die hier neerstrijken omdat stroom (of aansluiting) en regels nog net even gunstiger zijn dan bij de buren, en de echte banen na de bouwfase op één hand te tellen zijn. Als je dan toch doorzet, maak het dan tenminste keihard: eigen opwek/vermogen erbij, verplicht warmte leveren aan een wijk die wél gebouwd wordt, en bij schaarste niet de burger uitknijpen terwijl zo’n hal vol servers vrolijk 24/7 staat te loeien.

Wat moet je, ik zie hier in Zwolle nu al dat bedrijven voorrang krijgen op een zwaardere aansluiting en gewone wijken blijven wachten op “vol is vol”... en dan zetten we er nog van die stroomvreters bij terwijl je amper een huis of school fatsoenlijk aangesloten krijgt.

Nou ja, wat ik hier mis is: wie draait straks op voor die nieuwe kabels, transformatorhuisjes en het net verzwaren, dat is toch gewoon via onze rekening en netbeheer, en zo’n datacenter betaalt zich blauw aan stroom maar niet aan “ruimte en ellende” in de polder hoor. En als ze dan per se komen, zet er dan meteen een dikke heffing op én verplicht die warmte echt naar huizen te leveren, anders is het weer winst weg en wij met de rommel toch.

Dit is precies waarom “groene stroomcontracten” me zo irriteren: op papier CO2-neutraal, maar in de praktijk slurpen ze gewoon schaarse netcapaciteit weg en duwen ze de rest van de vraag naar gas/kolen elders, en dan noemen we het vooruitgang. En niemand heeft het over water en ruimte: koeling + uitbreiding van kabeltracés door polders tikt ook keihard in op landschap, bodem en biodiversiteit, maar dat verdwijnt altijd onder het woordje “strategisch”. Als dit dan per se moet, maak het dan minimaal: géén nieuwe aansluiting zonder aantoonbare extra opwek op dezelfde plek én echte restwarmte-afname, anders is het gewoon een serverhal die ons ecosysteem mee laat betalen.

Hier op het land: ik hoor “restwarmte” en “groene contracten”, maar ondertussen krijg ik voor een nieuwe koeling in de bewaarschuur te horen dat de aansluiting pas over 2 jaar kan omdat het net vol zit. Als die megadozen er dan toch komen, laat ze dan ook zelf het hele tracé en de netverzwaring betalen en niet weer via ieders rekening, anders is het gewoon subsidie met een stekker. En zet ze niet op de beste grond alsof het niks is, daar groeien ook gewoon aardappels en gras voor koeien hè.

Ik zie het elke dag in het UMCG: we krijgen apparatuur niet eens op tijd vervangen en afdelingen draaien op “doe maar zuinig”, maar voor zo’n serverdoos is er ineens wél capaciteit, kabels, vergunningen en tempo. En als het net straks piept, gaat de zorg als eerste “flexen” met noodaggregaten en uitgestelde operaties, terwijl die hallen lekker doordraaien voor iemands AI-plaatjes… echt bizar.