Boer in de war door stikstofdoolhof: ’Dus om minder uit te stoten, moet je eerst meer uitstoten’

tuurlijk is die regeling soms krom, maar “meer koeien en minder ambtenaren” is gewoon lobbytaal: het probleem is dat we een overvolle veestapel in stand houden en dan verbaasd doen dat natuur en water kapot gaan. maak het beleid simpel: beloon echte krimp en stop met die markt-trucjes waarbij de grootste vervuiler weer cashen mag en de boer die al minderde de pineut is.

dat stikstofbeleid is net de A10 op zaterdagmiddag: je moet eerst 3 rondjes extra rijden om uiteindelijk “korter” aan te komen… en ondertussen verdienen adviseurs en juristen goud geld terwijl die boer alleen maar wil weten: wat mag ik morgen wel/niet doen zonder weer een map papier.

Dat “eerst meer uitstoten om later minder te mogen” is geen ongelukje maar het logische gevolg van beleid dat gedrag niet meet, maar boekhoudkundige snapshots beloont. Je creëert dus een perverse prikkel: wie vroeg netjes mindert is dom geweest, wie hoog blijft zitten krijgt een gouden handdruk. en dan roepen “meer koeien minder ambtenaren” is ook weer zo’n reflex; het echte probleem is dat we alles juridisch dichttimmeren omdat we bang zijn om gewoon een simpel principe te kiezen: beloon aantoonbare daling t.o.v. je eigen verleden, klaar.

dat “meer koeien minder ambtenaren” is zo’n lekkere one-liner, maar het echte probleem is dat we stikstof zijn gaan regelen als een subsidieloket met vinkjes i.p.v. als een doorlopende prestatie: minder depositie = beloning, meer = pech, klaar. Nu krijg je dus status-quo-politiek: wie hoog in de boeken staat heeft onderhandelingsmacht, wie al minderde is z’n “bewijs” kwijt en wordt gestraft voor braaf gedrag. En ondertussen lopen banken, zuivel en ketens gewoon door met schaalvergroting pushen, maar de boer mag het weer uitvechten met een referentiejaar uit 2018 alsof dat heilige natuurwet is… maak één simpele lijn: aantoonbaar omlaag over meerdere jaren en geen terugkoop-trucjes, dan haal je die perverse prikkel eruit.

en ondertussen moeten die boeren wéér investeren (stal, voer, adviseur, papierwinkel) om “in het systeem” te passen, terwijl je dus letterlijk ziet dat het systeem verkeerd prikkelt. In mijn klas zitten kinderen van boerengezinnen die al maanden met buikpijn rondlopen omdat papa/mama elke week een nieuwe brief of rekentabel krijgt en niemand kan zeggen: dit is het voor de komende 10 jaar. we zijn een land geworden van formulieren en referentiejaren i.p.v. gewoon gezond verstand en zorg voor bodem/natuur, en dan raar opkijken dat mensen afhaken…