Bijna helft ondernemers stelt investeringen uit door beleidsonzekerheid

Weer wordt 51 procent als verrassing gebracht, terwijl je als ondernemer geen miljoenen vastzet als regels, belastingen en arbeidskosten elk jaar kunnen veranderen. Een investering van €500.000 verdampt niet door één formulier, maar door tien jaar onzekerheid, netaansluiting die niet komt en bij ziekte ook nog een rekening die niemand vooraf kan berekenen. Misschien eerst beleid maken dat langer meegaat dan één kabinetsperiode, scheelt een hoop dure rapporten.

Voor grote bedrijven is onzekerheid lastig, maar voor kleine ondernemers is één zieke werknemer soms al een financiële klap. Ik zie dagelijks mensen die daarom maar geen personeel aannemen en zichzelf zeven dagen per week kapotwerken. Dat is geen gezonde economie, en ook geen vrije keuze.

Weet je wat me ook dwarszit: beleidsonzekerheid raakt niet alleen ondernemers, maar ook de mensen die er werken. Als investeringen worden uitgesteld, verdwijnen vacatures en opleidingen als eerste, terwijl personeelstekorten in zorg en techniek al enorm zijn. Je kunt niet blijven roepen dat iedereen moet omscholen en langer doorwerken als bedrijven ondertussen op de rem trappen.

Beleidsonzekerheid is een probleem, maar ondernemers gebruiken het ook graag als paraplu voor elke tegenvaller. Niet elke investering hoeft subsidie, belastingvoordeel én nul risico te hebben; de overheid moet regels stabiel maken, maar bedrijven mogen óók laten zien dat ze kunnen ondernemen zonder dat de staat iedere rekening opvangt.

Bij ons in de buurt stelt een ondernemer niet alleen een machine uit, maar ook gewoon het vervangen van een oude bus omdat ie niet weet welke milieuregels volgend jaar weer bedacht zijn. Zo krijgde vanzelf een economie met oud spul, minder productie en nóg meer afhankelijkheid van het buitenland.

Op een boerenbedrijf zie je nog iets anders: investeringen worden soms niet uitgesteld, maar helemaal niet meer gedaan omdat opvolging onzeker is. Wie weet welke regels en kosten er over vijf jaar gelden, zet geen nieuwe stal of machine neer voor de volgende generatie. Dat is geen gebrek aan ondernemerschap, maar gewoon rekenen.

Wat in deze peiling onderbelicht blijft: ondernemers hebben niet alleen behoefte aan minder regels, maar vooral aan regels die uitvoerbaar zijn en op tijd duidelijk worden. Een overgangsregeling van twee jaar helpt weinig als een kleine zaak pas na maanden weet waar die precies aan toe is; daarentegen kan een vaste toets op gevolgen voor mkb en personeel veel ellende voorkomen.

Die 51 procent zegt op zichzelf weinig zolang niet duidelijk is welke investeringen zijn uitgesteld en voor hoelang. Een ondernemer die een uitbreiding uitstelt wegens netcongestie is iets anders dan iemand die afwacht omdat een fiscale regeling mogelijk verandert; dat allemaal onder beleidsonzekerheid schuiven maakt de uitkomst vooral geschikt voor een persbericht.