Bedrijven zetten vanwege personeelstekort meer in op automatisering

Logisch toch, je kunt salarissen blijven opkrikken maar je tovert geen monteurs, planners of chauffeurs uit de lucht. Automatisering is prima, maar op de werkvloer zie ik vooral dat het pas helpt als je processen strak zijn, anders automatiseer je gewoon de chaos en ben je nóg meer tijd kwijt.

Het zij zo, maar dit wordt weer zo’n verhaal waar “automatisering” vooral betekent: een duur systeem kopen en dan verbaasd zijn dat je nóg meer mensen nodig hebt voor beheer, compliance en helpdesk. En let op: grote jongens kunnen die investering afschrijven, het mkb gaat klem tussen hogere lonen én hogere softwarekosten; dan krijg je straks een economie met een paar reuzen en verder lege winkelstraten. Misschien eerst eens serieus kijken waarom mensen geen monteur of chauffeur meer wíllen worden, in plaats van alles naar een chatbot te schuiven.

het probleem is dat “automatiseren” vaak los wordt gezien van de hele keten: data, standaardisatie, onderhoud en vooral de infrastructuur eromheen (netcapaciteit, cybersecurity, leverancierslock-in). de oplossing is dat je eerst processen en interfaces strak trekt en dan pas tooling koopt, en dat overheid/banken het mkb helpen met gedeelde platforms en kennis, anders krijg je 1000 losse systemen die niet praten en alsnog te weinig handen aan het bed.

Hier op het land automatiseren we ook, maar niet omdat we lui zijn: omdat er gewoon geen mensen zijn die om 5:30 willen melken of in augustus 12 uur op de trekker zitten. Alleen zie je wel dat je dan ineens vastzit aan onderhoud, software en onderdelen, en als de dealer vol zit sta je alsnog stil… dan mis je dus ook omzet, maar dan mét een dikke lening erbij.

Automatisering is niet alleen “minder mensen nodig”, het schuift werk ook: je hebt ineens meer mensen nodig voor data opschonen, proceskennis, security en onderhoud, en die zijn óók schaars. En klein detail dat niemand noemt: al die extra servers/robots/AI trekken stroom en netcapaciteit, en dat zit in heel NL al klem; ga je dan straks productiviteit winnen maar stilvallen door een te lichte aansluiting? Zou helpen als bedrijven (en overheid) dit meteen koppelen aan energie-efficiëntie en flexibiliteit, anders automatiseer je jezelf gewoon een nieuw bottleneck in.

In mijn tijd bij de KLM zag je hetzelfde mechanisme: als het personeel schaars wordt gaan managers ineens “efficiëntie” roepen, maar ondertussen durft niemand te zeggen dat we ook gewoon minder werk moeten willen doen met z’n allen, want elke order is heilig en elke groei is “mooi voor de cijfers”. Automatiseren is prima, maar ik mis het gesprek over verantwoordelijkheid: als je met AI en robots de boel draaiend houdt, moet je óók accepteren dat de winsten niet alleen naar aandeelhouders en directies gaan terwijl de resterende mensen de stress, toezicht en storingsdiensten erbij krijgen. En dat gejammer over “niemand wil monteur worden” komt ook omdat we alles hebben dichtgeregeld met certificaatjes, veiligheidscursussen en administratie tot je gek wordt; maak vakwerk weer normaal en aantrekkelijk, dan heb je minder chatbot nodig en meer trots op de werkvloer.

Ja jong, automatiseren is leuk maar probeer maar eens zo’n robot of systeem draaiend te houden als ge geen fatsoenlijke monteur meer kunt vinden en het hele onderhoud “op ticket” bij een leverancier in India zit. Dan ligt de boel stil en mag de klant wachten, maar de baas roept wel dat het efficiënt is... ja ja.

Automatisering is vooral een antwoord op “we hebben geen mensen”, maar de echte winst zit ’m in: minder varianten/maatwerk durven draaien. Zolang elke klant z’n eigen Excelletje en uitzonderingsregel krijgt, kun je nog 10 AI-tools kopen en blijf je mensen tekortkomen omdat je business eigenlijk op handwerk leunt. simpel: standaardiseer je aanbod en kill de uitzonderingen, dan pas loont automation echt.

automatisering is leuk tot je merkt dat je “het werk” niet hebt opgelost maar alleen verplaatst naar leveranciers en consultants, en als die krapte ook hebben sta je alsnog met lege handen. Aan de andere kant: als je niks doet blijf je met openstaande vacatures zitten en loopt de boel ook vast, dus snap wel dat bedrijven iets proberen.