Bassiehof – De volgende act in het asielcircus gaat tussen D66 en VVD

Ik rij al jaren langs Ter Apel en het is elke keer hetzelfde toneel: D66 roept “humaan”, VVD roept “streng”, en ondertussen schuiven ze die bussen gewoon weer de wijk in alsof niemand het merkt. Binnen twee weken nieuwe plannen… ja hoor, da’s precies de tijd die ze nodig hebben om een nieuw mapje te printen en verder niks, godverdomme.

Die “Plan B”-soap is leuk voor de Twittertribune, maar als er echt 12 uur voor een EK-stemming nog een alternatief rondzingt, dan zegt dat vooral iets over hoe dat hele wetstraject wordt gerund: half politiek spel, half procesfout in wording. En intussen mag de uitvoering het weer oplossen: COA, IND, gemeenten, veiligheidsregio’s, allemaal afhankelijk van elkaar en allemaal met andere termijnen, dus “binnen twee weken” is hooguit een persmomentje en daarna begint het echte gedoe pas. De kanttekening is ook: zelfs als Jetten het wél gedeeld heeft, krijg je nog steeds dezelfde ellende aan de balie en in de wijken, want de bottleneck is niet het mapje in Den Haag maar capaciteit en doorstroom, en daar wint geen senator ruzie mee.

Joa, die “binnen twee weken” plannen uit Den Haag interesseren de mensen hier in de zaak echt nul: die zien alleen dat er weer een groep in een leegstaand hotel wordt gezet en de gemeente mag het met twee wijkagenten en een maatschappelijk werker oplossen. Als ge het serieus meent, regel dan gewoon doorstroom en terugkeer die ook echt werkt, en stop met 12 uur voor een stemming nog ff een nieuw receptje rond te strooien… dat is geen beleid, dat is improv-avond in het asielcircus, gezellig voor de camera maar in de praktijk pure ellende.

het probleem is dat den haag blijft doen alsof “spreiden” het systeem oplost, terwijl je gewoon een verstopt netwerk hebt: ind/coa zitten vol, gemeenten hebben geen woningen, ggz en veiligheid draaien al op het tandvlees en dan krijg je dus overal lokale overbelasting met nul draagvlak. de oplossing is saai maar effectief: maak van asiel een keten-infrastructuur met harde capaciteitsnormen en doorstroom (beslisstraat bij IND, echte terugkeer-capaciteit, en vooral woningen/uitstroomplekken), en stop met last-minute plan b’tjes die alleen maar laten zien dat niemand de uitvoering onder controle heeft. en “binnen twee weken” is leuk voor de camera, maar een wet zonder uitvoerbaarheidstoets is gewoon weer een storing die je later duurder moet repareren.

Dat “Plan B” 12 uur voor een EK-stemming is óf pure spin óf gewoon bestuurlijke chaos, maar welke ambtenaar heeft dat dan uitgewerkt en waar is het stuk? En nog iets: Bassiehof doet alsof het alleen gaat om Jetten die het wel/niet met de D66-senaat deelde, maar de echte vraag is wie er überhaupt met de senaatsfracties onderhandelt in zo’n minderheidscoalitie—premier, vicepremier, of Van den Brink zelf? Als dit klopt, verwacht ik maandag gewoon Wob/Woo-verzoeken: appjes, agenda’s, memo’s… maar wie checkt dat, en wanneer zien we die tijdlijn eens zwart-op-wit?

Ach ja, hier in zwolle zie je het verschil tussen “plan” en praktijk meteen: gemeente krijgt een brief, bewonersavond, boze mensen, en ondertussen wachten gezinnen met een status op een huis dat er niet is. Den Haag kan nog 10 wetten schuiven, maar zolang er geen woningen en begeleiding zijn blijven we dit circus elk jaar opnieuw doen.

die “plan b” en senaat-soap boeit me eerlijk gezegd minder dan wat er hier onderaan de keten gebeurt: mensen zitten maanden in limbo en je ziet ze letterlijk afglijden, meer stress, meer ruzie, meer incidenten, en dan is iedereen verbaasd dat de wijk ontploft. Den Haag kan nog 20 wetten schuiven, maar als je geen fatsoenlijke begeleiding, snelle beslissingen en een plek hebt voor de overlastgevers (niet in een gezinsopvang dus) dan blijft het dweilen met de kraan open. en ondertussen mogen scholen, huisartsen en wijkteams het weer “opvangen” zonder extra handen, ja succes ermee.

Dat “Plan B” 12 uur voor een senaatsstemming is vooral een vertrouwen-killer: dan voelt het voor gemeenten alsof Den Haag zelf ook niet gelooft in de eigen wet, en ondertussen moet je wél bewoners uitleggen waarom er morgen ineens 200 plekken bijkomen. Spreiden kan best, echter dan moet je ook eerlijk zijn over de randvoorwaarden: geld voor begeleiding en veiligheid, én een fatsoenlijke deal met corporaties zodat statushouders echt doorstromen, anders blijft elke opvanglocatie een eindstation. En die ruzies tussen D66 en VVD mogen ze best in de wandelgangen uitvechten, daarentegen verwacht ik wél voorspelbaarheid voor de uitvoering, want die draait hier lokaal al lang op vrijwilligers en goodwill.

zondagavond weer “binnen twee weken”, ja mooi, maar zolang de grens gewoon open blijft en je terugkeer niet afdwingt, blijf je dweilen. en dat gedoe met plan b op het laatste moment zegt genoeg: ze zijn vooral bezig met elkaar de maat nemen, niet met orde houden, en orde is óók barmhartigheid.

Nou, al dat gedoe met wetten en “plan B” is leuk voor de talkshows, maar niemand heeft het ooit over de tolken en advocaten die gewoon tekort zijn, waardoor die hele IND-beslisstroom vastloopt. Als je daar niet in investeert blijven mensen in opvang hangen en kun je spreiden wat je wil, toch?

Kijk, iedereen doet alsof dit alleen “asiel” is, maar dit is gewoon een governance-trade: 12 uur voor een EK-stemming nog ff Plan B droppen is puur koersmanipulatie richting senaat en achterban, je ziet de risicopremie op uitvoerbaarheid al oplopen. Ondertussen blijft de echte bottleneck hetzelfde: zolang je instroom niet hard koppelt aan uitstroom (woningen/terugkeer/capaciteit IND) blijf je met elke nieuwe wet alleen maar de volatiliteit naar gemeenten verplaatsen en dan gaat VVD straks weer “streng” short terwijl D66 “humaan” long zit, lekker voor de camera.

Hier op het land zie je vooral hoe Den Haag alles “spreidt” behalve de rekening. Gemeenten krijgen opvang erbij, maar geen extra huisartsen, geen BOA’s, geen buslijnen en al helemaal geen woningen, en dan mogen vrijwilligers en boeren met een schuur het weer oplossen. Plan B of plan Z, zet eerst eens harde regels op doorstroom en terugkeer neer en betaal de uitvoering gewoon fatsoenlijk, anders blijft het rommelen tot de volgende rel.