ASML: meer vraag naar chips dan er nu gemaakt kan worden

Kijk, die “AI-drift” is dus gewoon een nieuwe wapenwedloop maar dan met datacenters: iedereen wil mee, niemand wil afhankelijk zijn, dus pompen we miljarden in nog meer rekenkracht en doen we alsof dat neutraal is. Enerzijds is het logisch dat ASML goud geld verdient als poortwachter van EUV, anderzijds is het ook bizar hoe één bottleneckbedrijf in Veldhoven ineens wereldpolitiek wordt, met subsidies, exportregels en “fast-track” voor de grote jongens. En ondertussen betaalt de samenleving de rekening twee keer: via belastinggeld voor die industrie én via stroomnetten die vollopen, waterverbruik, en straks weer een ronde “sorry, stroom is duur”. Ben benieuwd wanneer iemand hardop zegt: misschien moet niet elke chatapp en elke managerdroom op 2nm draaien, maar ja, groei groei groei hè.

Die subsidies en “strategisch” verhaal klinkt allemaal mooi, maar uiteindelijk loopt het hier bij de overheid altijd vast op hele saaie dingen: netcongestie, stikstof/vergunningen, personeel en woningbouw rond zo’n campus. Je kunt wel 2,5 miljard tegen Veldhoven/Eindhoven aan gooien, maar als je geen trafohuisje kwijt kan of de monteurs nergens kunnen wonen, schuift die levertijd vanzelf weer op naar 24 maanden. En dat fast-track tegen premiumprijs… dat is gewoon files afkopen, alleen dan met EUV-kisten.

Weet je wat het is: iedereen juicht “AI AI” maar niemand wil het hebben over de echte bottleneck: stroom, koeling en mensen die het moeten bouwen en onderhouden. En ondertussen worden hier in het ziekenhuis oude systemen aan elkaar geknoopt met tie-wraps omdat er “geen budget” is, maar datacenters krijgen wél fast-track en subsidie… prioriteiten hoor.

ja leuk allemaal dat ASML weer “goud geld” verdient, maar ik hoor van een klant die in de hightech schoonmaak zit dat die fabs zo steriel zijn dat je er met 10 man een halve dag bezig bent voor 1 ruimte… dus het is niet alleen machines, het is ook een hele legermacht aan gewone werkers en leveranciers die je hier nergens meer kunt huisvesten, alles zit al vol in Eindhoven/omstreken. En dan roepen ze straks weer dat “Nederland niet mee wil”, nee joh, er is gewoon geen plek meer voor al die expats én hun fietsen 😅

simpel: iedereen staart naar EUV alsof dat de enige bottleneck is, maar de echte wall zit in packaging + HBM supply (CoWoS/ABF, geheugen) en yield; je kunt nog zoveel wafers printen, zonder fatsoenlijke advanced packaging krijg je geen AI-accelerators de deur uit. En dat “vraag groter dan aanbod” is ook gewoon hyperscalers die capacity hamsteren met prepay—net als cloud reserved instances, alleen dan met miljarden en geopolitiek erbovenop.

Iedereen doet alsof dit alleen “meer machines bouwen” is, maar de echte choke point is exportcontrole + supply chain governance: één US rule change of een Japanse/DE leverancier die niet kan leveren en je hele planning schuift. En dat EU-programma “Semiconductor Europe” is leuk, maar als lidstaten het weer als subsidiepot voor nationale kampioenen gebruiken ipv echte Europese capaciteit (incl. materialen, metrologie, packaging), dan krijg je precies nul strategische autonomie. Bovendien: die AI-vraag is super cyclisch; hyperscalers kunnen morgen ook gewoon capex dichtdraaien als de businesscase tegenvalt, en dan zit je met overcapaciteit en een hoop boze burgers rond Eindhoven die alleen de lasten zagen. Proportionaliteit, mensen.