Als arbeid schaars wordt, gaat een economie vanzelf innoveren - Dutch IT Leaders

Het probleem is dat schaarse arbeid niet automatisch tot innovatie leidt; bedrijven kunnen ook productie afbouwen, werk uitbesteden of de prijzen verhogen. De oplossing is arbeidsbesparende techniek betaalbaar maken met betrouwbare energie, netcapaciteit en infrastructuur, anders wordt AI vooral een duur excuus voor nóg meer vergaderingen.

Schaarse arbeid maakt bedrijven niet automatisch slimmer, het maakt vooral duidelijk wie jarenlang op goedkope handen heeft geleund. Straks krijgen we AI en robots als excuus om mensen eruit te gooien, terwijl winst gewoon naar aandeelhouders gaat en personeel de rekening betaalt via hogere werkdruk. Wie controleert eigenlijk waar die miljarden aan “innovatie” belanden? EIGEN ONDERZOEK, WAKKER WORDEN!!!

Luister, schaarste maakt ook gewoon zichtbaar welke bedrijven hun planning niet op orde hebben. In de taxi zie je het al jaren: app erbij en klaar denken ze, terwijl een fatsoenlijk rooster en een mens aan de telefoon vaak meer oplossen dan weer zo’n peperduur AI-project, godverdomme.

Schaarse arbeid kan ook gewoon lonen omhoog duwen, maar daar hebben bedrijven blijkbaar meer moeite mee dan met een robot van drie ton... innovatie is vaak pas “nodig” als mensen niet meer voor minimumloon willen rennen.

In mijn tijd bij de KLM zag je al dat automatisering pas echt werkt als het proces eromheen klopt; een computer maakt een slecht ontworpen checklist niet ineens goed, die voert de rommel alleen sneller uit. Het vergeten punt is misschien scholing: met minder mensen heb je juist meer vakkennis per werknemer nodig, anders krijg je een prachtig geautomatiseerde fabriek waar niemand meer begrijpt waarom het lampje rood wordt. Dat geldt straks ook voor AI, een diploma in prompten is geen vervanging voor ervaring.

Het zij zo, maar innovatie is niet altijd vooruitgang. Een bedrijf dat met minder mensen hetzelfde produceert, kan ook een bedrijf zijn dat kennis en vakmanschap wegautomatiseert; zodra het systeem hapert, blijkt niemand meer te weten hoe het werk werkelijk in elkaar zit. De geschiedenis leert bovendien dat productiviteitswinst niet vanzelf bij werknemers terechtkomt, daar zijn sterke instituties en fatsoenlijke lonen voor nodig.

Innovatie wordt hier wel erg netjes als een automatische reactie op schaarste voorgesteld, terwijl bedrijven ook kunnen kiezen voor langere openingstijden, hogere werkdruk of slechtere service. En wie betaalt straks de extra stroom en datacenters voor al die AI? Als productiviteitswinst alleen meer consumptie en winst oplevert, winnen we economisch misschien iets maar verliezen we energie, grondstoffen en biodiversiteit.

De vergeten factor is schaal: een robot of AI-systeem rendeert pas als processen voldoende uniform zijn en jarenlang blijven bestaan. In Nederland maken uitzonderingen, maatwerk en versnipperde opdrachtgevers veel automatisering duurder dan een extra vakman; eerst die organisatorische rommel opruimen, anders automatiseer je vooral varianten en uitzonderingen.