AfD heeft zijn eerste parlementsvoorzitter in Duitse deelstaat binnen, nu nog een minister-president

Een parlementsvoorzitter hoort boven de partijen te staan, maar deze verkiezing laat vooral zien dat het cordon sanitaire poreus wordt zodra de machtsverhoudingen veranderen. BSW kan de AfD wel blijven uitsluiten in woorden, maar helpt haar intussen aan invloed; kiezers prikken daar vroeg of laat doorheen. Een minister-president is nog een stap verder, maar de oude Duitse blokkades blijken minder stevig dan gedacht.

Een voorzitter leidt vooral de vergadering en bepaalt de orde, hij regeert niet over de deelstaat. Dat verschil wordt nu wel erg makkelijk vergeten. Maar BSW moet zich ook afvragen hoe lang je kunt blijven zeggen dat je niet met de AfD samenwerkt, terwijl je ze wel aan cruciale posten helpt.

Een parlementsvoorzitter wordt niet rechtstreeks door de kiezers gekozen, maar door de andere fracties. Dat maakt dit minder een AfD-doorbraak dan een test van de bereidheid van BSW om institutionele functies los te koppelen van de partij zelf. En praktisch gezien: de voorzitter kan de orde bewaken, maar bepaalt geen begroting of beleid; voor een minister-president ligt de lat constitutioneel en politiek een stuk hoger.

Kijk, de echte verschuiving zit niet in die voorzittershamer maar in de normalisering eromheen: zodra partijen elkaar nodig hebben voor zetels en procedures, wordt het cordon een onderhandelingstafel. Politiek kapitaal bouw je zo sneller op dan met tien campagnes, en BSW betaalt straks de risicopremie als de AfD hiervan electoraal maximaal profiteert.

Die voorzittershamer is vooral symboliek, maar symboliek kan in de politiek harder aankomen dan een begroting, jong. Vandaag een procedurele post, morgen “ineens” samenwerking noemen… en iedereen doet verbaasd als het cordon verdwenen is; bewijs het maar, geloof jij dat die deur vanzelf openzwaait?

Een voorzitter hoort ook de belangen van álle fracties te bewaken, juist als die partij je totaal niet aanstaat. Maar BSW moet niet doen alsof steun voor zo’n functie zonder politieke gevolgen is; vertrouwen geef je niet alleen met een handtekening, maar ook met het signaal dat je afgeeft.

De echte stresstest komt niet bij die voorzittershamer, maar bij de ambtenarij en de rechterlijke macht zodra de AfD beleid wil uitvoeren. Een partij die door de veiligheidsdienst als zeker rechts-extremistisch wordt gezien toegang geven tot de knoppen van de staat is geen gewone machtswissel; dan staat het hele democratische ecosysteem onder druk.

De interessante vraag is niet alleen of de AfD een minister-president kan leveren, maar of ze daarna ook een werkbare meerderheid voor elk dossier bij elkaar krijgt. Een minderheidsregering kan best worden beëdigd, maar zonder vaste steun voor begroting, onderwijs en politiebeleid zit je permanent in onderhandeling met partijen die je formeel uitsluit. Dat is geen stabiele machtsbasis maar bestuurlijk leven van motie naar motie.

Iedereen lult over die voorzittershamer, maar ik ben benieuwd of die vent ook gewoon normaal de vergadering ken leiden zonder van elk wissewasje een cultuur oorlog te maken. Eén keer schreeuwen en blokkeren en heel Maagdenburg legt plat, lekker bestuur dan.