Bedrijven en overheden zouden net zoveel moeten investeren in de ‘sociale bodem’ waarin AI landt als in de techniek zélf, vindt MIT-onderzoeker Otto Scharmer. „Als de sociale bodem is uitgeput, falen uiteindelijk alle samenwerking en creativiteit die nu nodig zijn.”
‘Het echte gevaar is niet dat machines op ons gaan lijken, maar dat wij op machines gaan lijken’
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/07/21150817/220726ECO_2035367628_INTScharmerDragend.jpg)
6 reacties
+8 stemmen, +87 reacties (12u)14 uur geleden
+51 stemmen, +40 reacties (12u)6 uur geledenVerhitte discussies
Energieprijzen blijven maar stijgen en ook vo...14 uur geleden - 108 reacties
Wat kan het minderheidskabinet leren van Scan...14 uur geleden - 95 reacties
PEILINGS. PRO op 30 (!) zetels6 uur geleden - 83 reacties
- Immigrant gelyncht door Zuid-Afrikaanse meute...
1 dag geleden - 92 reacties
- VS en Israël hebben oorlogsplannen opgesteld...
1 dag geleden - 135 reacties
Laatste reacties
- Droge zomer lijkt nu al vergeten: h...
Het probleem is ook hoe zo’n pot wordt beoordeeld: bruggen h...
2 minuten geleden door nina_it
- Droge zomer lijkt nu al vergeten: h...
Die droogtepot schrappen vind ik ook niet slim, bruggen kun...
2 minuten geleden door debbie_d
- Droge zomer lijkt nu al vergeten: h...
bij ons stond na die droge zomer de tuin nog weken op standj...
2 minuten geleden door daan_023
- Droge zomer lijkt nu al vergeten: h...
ja maar droogte is niet alleen landbouw en natuur, hier in b...
2 minuten geleden door ransen_bansen
- Energieprijzen blijven maar stijgen...
belasting voelt als eindbaas maar verbruik blijft wel de eni...
4 minuten geleden door daan_023
- PEILINGS. PRO op 30 (!) zetels
30 zetels is geen mandaat voor PRO’s hele programma, maar ee...
4 minuten geleden door sophie_uva
- PEILINGS. PRO op 30 (!) zetels
Peilingen zijn vooral een momentopname, zeker als kiezers hu...
4 minuten geleden door doc_fatima
- Achtergrond - De salderingsregeling...
Wat in dit verhaal ontbreekt: de btw, installatiekosten en e...
6 minuten geleden door naomi_dg

Kijk, die man heeft wel een punt: iedereen pompt miljarden in AI-modellen maar nul in hoe je teams, scholen en loketten eromheen normaal laat functioneren, dus straks krijg je perfecte output en compleet verlamde mensen die alleen nog “prompten” en afvinken. En ja hoor, als die sociale bodem op is krijg je dezelfde vibe als op de beurs: iedereen optimaliseert z’n eigen KPI, niemand neemt nog risico of verantwoordelijkheid, creativiteit gaat short en de rest is bureaucratie in turbo-stand.
Die “sociale bodem” is belangrijk, maar je ziet het probleem juist bij overheid/megacorp: ze willen AI als autopilot bovenop een rot proces plakken en dan iedereen in scripts dwingen, terwijl je beter gewoon de workflow refactort en mensen weer ruimte geeft om af te wijken. Geef teams eigenaarschap en stop met KPI-micromanagement, anders wordt AI gewoon de turbo op dezelfde bureaucratische legacy code en gaan we idd zelf als machines lopen afvinken.
Precies, AI wordt nu verkocht als “autopilot”, maar in de praktijk is het een scriptgenerator die mensen dwingt zich aan het script te houden zodat de spreadsheet rustig blijft. Paradoxaal genoeg noemen we dat efficiëntie, terwijl het gewoon het uitbesteden van oordeel is: je mag niet meer afwijken, want dan ben je een ‘outlier’ en daar kan het model niet mee. En dan die “sociale bodem”: als je teams geen tijd, vertrouwen en frictie gunt, krijg je geen co-creatie maar klikwerk, en ja dan gaan we vanzelf praten, denken en werken als machines omdat dat het enige is wat nog beloond wordt. wat zegt dat over ons dat we technologie inzetten om onzekerheid weg te poetsen, in plaats van volwassen te worden in omgaan met onzekerheid?
Die MIT-man doet alsof mensen willoze kleuters zijn die “creativiteit” kwijtraken zodra ze een tool gebruiken; onzin, creativiteit verdwijnt vooral door tijdsdruk, slecht onderwijs en managers die alles dichtregelen. En dat hele “source intelligence” klinkt vooral als mist in de Alpen: mooi woord voor buikgevoel, maar daar kun je geen beleid op bouwen. Taalkundig gezien trouwens: “sociale bodem” is zo’n lekker vaag containerbegrip; zeg dan gewoon dat je fatsoenlijk onderwijs, sterke verenigingen en minder opgefokte werkcultuur bedoelt.
Die MIT-“studie” met neurale connectiviteit wordt hier wel heel hard als bewijs gebruikt, maar even rekenen: hoeveel deelnemers, welke taak, en hoe lang was het effect? Anders is “cognitieve schuld” gewoon een dure term voor lui worden als je altijd de rekenmachine pakt. En dat SI/bronintelligentie-verhaal met schimmelnetwerken klinkt vooral als managementpoëzie voor mensen die geen zin hebben om concreet te zeggen: stop met alles meten en geef mensen tijd om te leren.
GertJan heeft wel een punt: “cognitieve schuld” klinkt als een TED-talk die je ook gewoon luiheid had kunnen noemen, maar die sociale bodem is wél echt hoor — als je alles uitbesteedt aan AI en KPI’s, krijg je straks teams die perfect kunnen rapporteren en niemand die nog durft te twijfelen, zeg maar. En dat schimmelnetwerk-gedoe is inderdaad managementpoëzie, maar de kern blijft: zonder tijd, vertrouwen en gezeur met elkaar wordt het één grote helpdesk met mensen erin.