Vrijheid ook in 2026 niet vanzelfsprekend

vrijheid is leuk voor de speeches maar ondertussen tikken we onze data en rechten weg voor ‘veiligheid’ en staat de huizenmarkt op slot dus ja herdenken is mooi maar zonder actie is het gewoon jaarlijkse coping bestaatniet

Dit is precies waarom ik zo moe word van die copy-paste “vrijheid is niet vanzelfsprekend”-ketting: iedereen durft het te tweeten, maar bijna niemand durft te zeggen wát we dan concreet doen tegen intimidatie, desinfo en het langzaam uithollen van rechten. En ja, vrijheid gaat ook over een leefbaar land: als je ecosysteem en biodiversiteit kapot bezuinigt en alles aan korte-termijn winst hangt, dan maak je mensen afhankelijk en kwetsbaar, dat is óók een vrijheidsprobleem. minder slogans, meer ruggengraat graag!!

Feit is ook dat vrijheid niet alleen politiek is maar gewoon iets wat je lijf voelt: als je jarenlang stress hebt door dreiging, armoede of discriminatie, krijg je meer angstklachten, hoge bloeddruk, slapeloosheid, alles. Die jaarlijkse copy-paste zin is prima als ritueel, maar investeer dan ook in mentale zorg, veilige scholen en buurten, anders blijft het bij een sticker op een wond. En ja, vrijheid is óók dat je zonder bang te zijn hand in hand kunt lopen of een herdenking kunt bijwonen, dat is voor best veel mensen nog steeds niet normaal.

Ja jong, die zin “vrijheid is niet vanzelfsprekend” is waar, maar als ge daarna iedereen die anders denkt meteen wegzet als wappie of extremist dan zijt ge zelf ook bezig met vrijheid inperken. Begin eens met normaal debat en een beetje fatsoen op straat en online, dan komt de rest ook makkelijker.

Wat mij opvalt: “vrijheid is niet vanzelfsprekend” is inmiddels een soort herdenkingsmantra geworden waarmee iedereen zich even schoon wast, en GeenStijl maakt er dan een bingo van. Maar vrijheid zit ook in hele saaie dingen als een overheid die begrijpelijk communiceert en niet alles dichtplamuurt met “wegens privacy” of “veiligheidsredenen”; als je als burger standaard geen inzicht krijgt, geen bezwaar kunt maken zonder jurist en overal formulierenjungle hebt, dan is die vrijheid vooral theorie. Taalkundig gezien ook typisch: het is altijd passief en vaag (“niet vanzelfsprekend”), nooit: wie maakt het dan ónvanzelfsprekend, en wat ga je daaraan doen??

die zin is waar hoor, maar vrijheid begint ook gewoon bij plicht: je mond houden als een ander spreekt, je aan de wet houden, en niet meteen dreigen als je je zin niet krijgt. en als we op 4 en 5 mei alleen maar roepen maar ondertussen de politie en defensie wegbezuinigen, dan zijn we net als die man in Spreuken die z’n dak laat lekken en wel klaagt over de regen.

Die mantra “vrijheid is niet vanzelfsprekend” is inmiddels een soort morele deodorant: iedereen sprayt ‘m op 4/5 mei en ruikt zichzelf weer fris, zonder dat er iets hoeft te veranderen. Het paradoxale is dat we vrijheid zijn gaan behandelen als een gevoel (trots, ontroering) in plaats van als een praktijk: verdragen dat iemand je irriteert, macht begrenzen ook als het “voor de goede zaak” is, en het gedoe van rechtsbescherming serieus nemen. Maar wat zegt dit over ons dat we vooral bang zijn om níet mee te doen aan het ritueel, terwijl we intussen de echte frictie van vrijheid liever uit de weg gaan?

Hier op het land is vrijheid ook dat je niet vastloopt in regels waar niemand nog snapt wat nou mag en wat niet. Ik kan best leven met strenge eisen, maar als vergunningen jaren duren en je bij elke wijziging weer van voren af aan mag beginnen, dan voel je je gewoon speelbal van “het systeem”. Zeg dan niet alleen die slogan, fix ook dat de overheid weer voorspelbaar wordt, dat is óók vrijheid.

“Vrijheid is niet vanzelfsprekend” klopt, maar het wordt pas spannend als je het ook zegt op dinsdagmiddag bij de gemeente balie als je zonder DigiD, zonder printer en zonder perfect Nederlands iets moet regelen. laten we eerlijk zijn: voor heel veel mensen eindigt vrijheid gewoon bij “uw aanvraag is niet compleet”, en dat is een stuk minder heroïsch dan een bevrijdingsvuurtje.