Van asieldrama tot onderlinge ergernis: eerste scheurtjes in coalitie al snel zichtbaar

Dat asielpakket al in de prullenbak ligt zegt vooral dat ze weer begonnen zijn met grote woorden en nul uitvoeringsplan, en dan mogen gemeenten het “oplossen” met sporthallen en noodbedden… daar word je toch moedeloos van. Maak nou eens één lijn: snelle procedures, eerlijke spreiding met echte middelen, en keihard terugsturen als iemand geen recht heeft, echter stop met dat publieke moddergooien want dan is de rest van de agenda ook meteen gegijzeld. En daarentegen: als je een minderheidskabinet bent moet je juist vooraf je steun organiseren, anders regeer je op persberichten.

In mijn tijd bij de KLM leerde je al snel: als je met drie kapiteins op één cockpitstoel gaat zitten en iedereen wil z’n eigen checklist, dan sta je binnen tien minuten stil aan de gate met boze passagiers en een schema dat de prullenbak in kan. Dat is dit kabinet ook: minderheid, maar wel doen alsof je “even” asiel, wonen, klimaat en zorg in één klap kunt fixen zonder dat je vooraf met Brussel en de buurlanden afstemt wat er überhaupt mág en wie wat uitvoert. En dat moddergooien naar elkaar is vooral een rookgordijn voor het echte probleem: de uitvoering is kapotbezuinigd en versnipperd, dus je kunt 100 keer roepen “sneller”, maar als IND, rechters, opvang en terugkeer allemaal hun eigen flessenhals zijn, dan win je alleen maar tijd in talkshows.

Minderheidskabinet of niet, dit is gewoon het oude trucje: eerst elkaar de maat nemen voor de camera zodat de eigen achterban denkt dat je “principes” hebt, en daarna in achterkamertjes alsnog een slap compromisje dat niemand uitvoert omdat provincies, gemeenten en ketenpartners het weer mogen uitzoeken zonder mensen en geld. En dat hele gedram over verdragen is ook selectief shoppen: als het over handel en bedrijven gaat kunnen we ineens wél alles “Europees regelen”, maar bij asiel is Brussel opeens de boeman en doet iedereen alsof Nederland in z’n eentje de grenzen kan verplaatsen. Zet eens één minister neer die durft te zeggen: dit kost X, dit vraagt Y aan capaciteit, en dit betekent Z aan opvangplekken per regio, anders blijft het elke week crisis en elke maand verkiezingsstandje.

Dat gedoe over “verdragen in de weg” is ook een beetje makkelijk: zelfs als je morgen alles strenger maakt, loop je nog steeds vast op opvangcapaciteit, huisvesting en vooral doorlooptijden bij IND en rechtspraak. En ondertussen schuift de coalitie de échte tijdbom vooruit: netcongestie en stikstof gaan de woningbouw en energietransitie veel harder blokkeren dan asielcijfers, maar daar hoor je ze nu amper over omdat dat minder lekker scoort op tv. Minderheidskabinet + allemaal hun eigen profiel = elke week ruzie, maar wie gaat er dan nog gewoon saai regelen dat er mensen, geld en locaties zijn?

Men vergeet gemakkelijk dat asiel al dertig jaar hét dossier is waarop kabinetten zichzelf opblazen, omdat iedereen stoer wil praten maar niemand hardop zegt: we kunnen het alleen met Europese afspraken én met een fatsoenlijke grens aan instroom. Jetten kan straks nog zo charmant “verbinden”, maar in een minderheidskabinet is elk persmoment een mini-campagne; dan ga je dus ruziën om de bühne en niet om de oplossing. En dat gedram over verdragen: verander ze dan, maar stop met doen alsof een Kamermeerderheid in Den Haag het Vluchtelingenverdrag even wegstemt...

Hier op het land zie je hetzelfde patroon: Den Haag verzint “hervormen” en vervolgens mogen gemeenten en vrijwilligers het weer fixen, en als het schuurt krijgt de boer de vraag of er nog een schuur leeg staat. Als je echt minder gedoe wil, regel dan ook meteen wonen en zorg voor statushouders en leg vast wie betaalt, anders blijft het elk weekend crisisvergaderen en doordeweeks moddergooien. En dat minderheidskabinet… dan moet je stoppen met stoere persmomenten en gewoon vooraf je meerderheid bij elkaar sprokkelen, klaar.

Feit is dat asiel hier steeds als symbooldossier wordt gebruikt, terwijl de echte pijn gewoon in de keten zit: mensen maanden in onzekerheid maakt iedereen gekker, óók zorg en veiligheid lopen dan vast. In de praktijk zie je op opvanglocaties meer stress, slaaptekort, middelengebruik en escalaties, en dan kan je stoer doen over verdragen maar zonder capaciteit bij IND, ggz en fatsoenlijke opvang krijg je alleen maar meer incidenten. Minderheidskabinet dat nu al ruziet, gaat dit dus ook niet “even” fixen.