The bank supervisor over your shoulder - Financial Times

Leuk zo’n FT-stuk achter een paywall, maar de kern is voorspelbaar: toezichthouder “over je schouder” betekent de facto dat banken hun risicobeleid gaan schrijven voor de inspecteur, niet voor de klant of de economie. Juridisch gezien schuift de verantwoordelijkheid dan ook mee: als DNB/EBA tot in de haarvaten meebestuurt, ga je bij de volgende misser weer discussiëren of het nog wel “eigen beleid” was of feitelijk een opgelegd kader. En ondertussen krijg je minder kredietverlening, meer vinkjes, hogere kosten, mits je het nog toezicht noemt en niet gewoon co-management.

Dit is precies waarom dat “toezichthouder over je schouder” me dubbel zit: ja, banken hebben bewezen dat ze zichzelf niet netjes temmen, maar als je alles dichtregelt gaan ze juist nóg harder optimaliseren op vinkjes en korte termijn winst. En ondertussen blijft de echte olifant in de kamer liggen: klimaat- en natuurrisico’s worden nog steeds behandeld als een bijlage, terwijl je ecosysteem en biodiversiteit gewoon de echte onderliggende “zekerheden” zijn waar je economie op leunt. Zet dan tenminste die kapitaaleisen en stresstests zo dat het loont om te vergroenen i.p.v. alleen papierwerk te stapelen, anders is het weer theater toezicht...

Dat “toezichthouder over je schouder” maakt banken basically tot uitvoeringsloket van de regulator, en dan krijg je het ergste van twee werelden: de bank durft niks meer zonder pre-approval en de toezichthouder krijgt feitelijk de blame als het misgaat. zet dan liever harde outcome-eisen (kapitaal/liquiditeit, transparantie) en laat de rest aan de markt; dit micromanagen is gewoon Den Haag als legacy code die live in productie wil mee-debuggen.

Juridisch gezien zit de angel niet eens in “micromanagement”, maar in aansprakelijkheid en bewijs achteraf: als de toezichthouder structureel meekijkt, krijg je bij een bankfaillissement of witwaszaak meteen discovery-achtige gevechten over toezichtdossiers, waarschuwingen en “wie wist wat wanneer”. Dat maakt toezicht automatisch defensief: meer memo’s, meer escalaties, minder ruimte voor professionele oordeelsvorming, want alles kan later tegen je gebruikt worden. En dan roept iedereen dat banken risicomijdend zijn, terwijl je ze de facto in een procespositie duwt waar geen jurist nog “doe maar eens wat” durft te adviseren.

Kijk, iedereen doet alsof dit alleen maar “meer vinkjes” is, maar de echte game is dat banken dan hun risico’s gewoon verplaatsen naar schaduwbankieren en fondsen die veel minder strak onder DNB/EBA hangen, en dan sta je straks weer verbaasd dat er ergens liquidity stress ontstaat buiten beeld. Toezichthouder over je schouder maakt de bank zelf misschien safer, maar de risicopremie verdwijnt niet, die migreert… en retail/ mkb betaalt weer de spread omdat krediet ineens “te duur” is.

Iedereen heeft het over “micromanagement”, maar de echte pijn zit ’m in tempo: als je voor elke nieuwe risk-model tweak, productfeature of zelfs patch aan je KYC-flow eerst langs de supervisor moet, dan ga je van CI/CD naar change-advisory-hell. Banken worden dan per definitie trager dan fintech/shadow players, en raad eens wie er wél gewoon blijft shippen? simpel: zet keiharde eisen op data-quality + capital buffers en audit achteraf op outcomes, want realtime meekijken maakt toezicht zelf een single point of failure (en een perfecte alibi-machine als het misgaat).

Wederom iedereen druk over “micromanagement”, maar niemand rekent even door wat dit kost: als je bij elke bank 200 man extra compliance/toezicht-IT neerzet à €110.000 per jaar ben je zo €22 miljoen per bank verder, en dat gaat gewoon via hogere marges op mkb-krediet en lagere spaarrente. En dan hebben we het nog niet eens over de consultants die er als meeuwen op duiken met dagtarieven van €1.500, typisch weer een systeem dat zichzelf vetmest en daarna verbaasd is dat de echte economie geen geld meer krijgt.

Iedereen doet alsof “over je schouder” iets nieuws is, maar banken wíllen dit ook: als de toezichthouder mee knikt kun je intern elk risico verkopen als “regulator-approved” en is de persoonlijke aansprakelijkheid weer lekker diffuus. Even rekenen: hoe meer modelletjes en uitzonderingen je toestaat, hoe meer mensen je nodig hebt om te controleren, dus dan krijg je vanzelf micromanagement én hogere kosten. Maak het saai: veel eigen vermogen, simpele regels, en dan mag de supervisor weer gewoon op afstand blijven in plaats van co-piloot spelen.