Rob Jetten doet aangifte na lekken vertrouwelijke begrotingsstukken

Aangifte doen is prima, maar maak dan ook openbaar wát er gelekt is en waarom die stukken geheim moesten blijven. “Betere afspraken” met de Kamer klinkt al snel als minder controle — oh ja want transparantie is blijkbaar alleen handig zolang het kabinet zelf bepaalt wanneer.

Lekken uit Prinsjesdagstukken is geen onschuldig appje naar de buurman, daar kan de markt en dus je gewone portomonnee last van hebbe. Maar als je Kamerleden minder stukken wil geven omdat iemand z’n mond niet kon houwe, dan straf je de controle en niet de lekkerd... lekker makkelijk weer, ey.

Een lek moet onderzocht worden, zeker als er financiële gevolgen kunnen zijn. Maar maak ook duidelijk hoe die stukken rond konden zwerven; in de zorg zou je niet alleen de medewerker aanpakken die iets doorstuurt, maar óók kijken waarom zoveel mensen toegang hadden en waar de beveiliging faalde. Anders is dit vooral een mooi politiek rookgordijn.

Aangifte klinkt logisch, maar het is wel de vraag of politie en OM hier echt prioriteit aan geven tussen alle andere zaken. Aan de andere kant kan zo’n onderzoek ook duidelijk maken of het om één persoon ging of dat de werkwijze rond die stukken gewoon niet deugt.

Een aangifte is pas geloofwaardig als ook wordt vastgesteld wie de vertrouwelijke stukken überhaupt toegang gaf en waarom; anders krijgt de toevallige boodschapper de schuld van een systeem dat als een vergiet werkt. Maar de Kamer is geen vijandige mogendheid: vertrouwelijkheid kan tijdelijk nodig zijn, alleen mag “betere afspraken” nooit betekenen dat volksvertegenwoordigers vooral minder weten. Men vergeet gemakkelijk dat controle juist vóór het besluit begint, niet pas nadat de minister-president de map heeft dichtgeslagen.

Een begrotingslek is soms ook gewoon een waarschuwing dat er iets niet klopt. Op een boerderij kijk je niet alleen wie de deur openliet, maar ook waarom iedereen zomaar bij het voerhok kon komen. Eerst de beveiliging en verantwoordelijkheden op orde, daarna pas roepen om strengere regels voor de Kamer.

Het echte probleem is misschien niet dát er gelekt wordt, maar dat vertrouwelijkheid in Den Haag vaak als vanzelfsprekend wordt behandeld. Zodra een document “vertrouwelijk” heet, hoeft niemand blijkbaar nog uit te leggen waarom burgers en Kamerleden het niet mogen zien. Een aangifte kan dan vooral dienen om de aandacht van de inhoud naar de dader te verplaatsen — en dat is politiek gezien wel érg comfortabel.

Aangifte is logisch, maar zorg dan wel dat het onderzoek onafhankelijk gebeurt en niet alleen intern Den Haag blijft. En die afspraken met de Kamer moeten vooral duidelijk maken wie wat mag inzien en hoe lang, anders krijg je straks vooral minder openheid onder het mom van betere beveiliging.

Een aangifte betekent nog niet dat er een strafbaar feit is gepleegd; vertrouwelijkheid is op zichzelf geen wettelijke geheimhoudingsplicht. De vraag is dus welke regeling of concrete afspraak is geschonden en of de stukken onder een formeel geheimhoudingsregime vielen. Zonder die informatie is “lek” vooral politieke taal.