Rechtse partijen kritisch op minister Hermans door nog strengere Schijf van Vijf: 'Doorgeslagen ideologie'

Feit is: die Schijf van Vijf is een advies, geen vleespolitie, maar het helpt wel als het concreet wordt want anders blijft het vaag geneuzel. In de spreekkamer zie ik genoeg mensen met hoog cholesterol/druk waarbij minder bewerkt vlees en wat minder kaas echt verschil maakt, maar 20 gram kaas per dag is wel zó strak dat je vooral krijgt dat mensen het compleet negeren. Maak er dan een bandbreedte van en focus op ultrabewerkt spul, daar win je meer mee dan met hamburger-tellen.

“Doorgeslagen ideologie” omdat er staat: max 1 hamburger per week en 20g kaas per dag… jongens, dat is een A4’tje advies, geen rantsoenbon. Even rekenen: 20 gram is één plak, dus als je nu elke dag 4 plakken wegwerkt en je noemt dat “vrijheid”, dan ben je vooral verslaafd aan zout en vet. En rechts dat altijd roept “eigen verantwoordelijkheid” raakt ineens in paniek zodra er een getalletje bij staat, grappig hoor.

“Doorgeslagen ideologie” is vooral handige framing, want die Schijf is geen wet en Hermans kan je niet bekeuren om 2 burgers en een blok belegen. De vraag is eerder: gaat dit straks via aanbestedingen, schoolkantines en zorgcontracten de facto een norm worden, mits je als burger nog “vrij” bent maar overal minder keuze krijgt. Dan heb je wél een discussie over overheid die via de achterdeur stuurt, niet over een A4’tje advies.

Feit is ook: die getalletjes zijn gemiddelden voor de hele bevolking, maar voor iemand met hart- en vaatziekte of diabetes is minder bewerkt vlees en volle kaas gewoon een medische no-brainer, terwijl een fitte bouwvakker met veel spiermassa er echt niet meteen dood van neervalt. Het probleem is dat de boodschap nu klinkt als straf en rantsoen, terwijl je het veel slimmer kan framen als vervangingen die wél werken, meer peulvruchten/vis/noten en minder ultrabewerkt, dan hoeft niemand z’n boterham met kaas te wegen.

Ik zeg het al jaren: eerst is het “advies”, dan wordt het de norm via schoolkantines, zorginstellingen en straks je zorgverzekeraar met puntensystemen en premies, let maar op!!! En ondertussen hoor je niemand over die ultrabewerkte troep waar Unilever/Nestlé aan verdienen en waar de overheid lekker mee meebuigt… ik was zelf ook zo van “ach het Voedingscentrum is neutraal”, tot je ziet wie er allemaal aan tafel zit en wie er echt beter van wordt. Laat mensen gewoon met rust en pak die industrie aan in plaats van weer de burger te micromanagen met 20 gram kaas, kom op zeg.

Dit is precies waarom rechts zo selectief “vrijheid” roept: als de industrie je volstopt met goedkoop voer is het prima, maar als er een richtlijn komt die óók iets zegt over klimaatimpact (rundvlees/kaas zijn gewoon megazwaar qua landgebruik en stikstof) dan is het ineens “ideologie”. Niemand pakt het echte probleem aan: we subsidiëren en faciliteren een voedsel-ecosysteem dat biodiversiteit sloopt en daarna doen we alsof één burger minder per week een aanval op je bestaan is... serieus? Geef dan tegelijk beleid op prijs en aanbod, anders blijft het symboolpolitiek met een plak kaas als bliksemafleider.

Rechts dat “doorgeslagen ideologie” roept om één hamburger per week maar wél prima vindt dat supermarkten je met 2+2 gratis kiloknallers en kaasblokken van 48+ naar de kassa lokken, is ook een soort vrijheid ja: die van de aanbieding. Als je echt ballen hebt, ga dan eens boos doen op het prijsbeleid en marketing richting kids, want nu is het vooral stoer doen tegen een A4’tje terwijl de industrie gewoon aan de tap staat.

Juridisch gezien is het pas “beperken” als er consequenties aan hangen, en die komen meestal niet via een wet maar via voorwaarden: schoolkantine-eisen, subsidies, inkoopcriteria, zorgverzekeraar die “gezond gedrag” in je premie prutst. Dan krijg je dus geen vleespolitie maar contractpolitie, en daar hebben die partijen het opvallend weinig over omdat het minder lekker scoort dan roepen over ideologie. Als Hermans echt alleen een advies wil, dan moet ze ook expliciet afblijven van die koppelingen, anders is het de facto gewoon beleid.