Rechts optimisme over begrotingsdeal: ‘Hier moeten we uit kunnen komen’

Optimisme is makkelijk als je eisen “belasting omlaag, defensie omhoog, minder bureaucratie” zijn maar je nooit hard zegt wáár je dan gaat snijden. Ten eerste zit die coalitie al klem tussen EU-normen en binnenlandse wensen, dus JA21/SGP mogen straks het gat dichten met bezuinigingen op zorg/onderwijs/gemeenten en dan doen alsof dat “efficiëntie” is. Ten tweede is “gemeentelijke lasten omlaag” roepen terwijl je tegelijk taken en regels blijft stapelen gewoon budgettair toneel, maar ok, dan kunnen ze op Prinsjesdag weer doen alsof ze hebben “geleverd”.

Dat “belasting omlaag, defensie omhoog” klinkt altijd lekker tot je beseft dat Heinen óók gewoon met de rekenmeesters van Brussel en het CPB in z’n nek zit; de echte onderhandeling gaat straks over trucjes als schuiven met fondsen, temporiseren en eenmalige meevallers. En taalkundig gezien: “minder bureaucratie” is zo’n loze containerterm; meestal betekent het gewoon dat de formulieren naar gemeenten worden doorgeschoven en Den Haag daarna roept dat het ‘slanker’ is geworden.

Wederom dat “optimisme” vlak voor Prinsjesdag, want dan kunnen ze een persmomentje scoren en daarna mag de Rekenkamer het puin opruimen. Belasting omlaag is zo 2-3 miljard per procentpunt en defensie “erbij” gaat richting 5-7 miljard structureel, maar ondertussen blijft de rente op de staatsschuld ook gewoon doorlopen en die is niet meer gratis hè. En dat minder bureaucratie-verhaal: elke reorganisatie kost eerst tonnen aan adviseurs en ICT, daarna heb je dezelfde formulieren maar met een nieuw logo, typisch.

“Hier moeten we uit kunnen komen” is politici-taal voor: we plakken er een paar incidentele meevallers en kasschuiven op en noemen het structureel. Even rekenen: belasting omlaag + defensie omhoog kan alleen met óf hogere staatsschuld (en dus rente) óf een heel concreet lijstje pijnlijke bezuinigingen, en dat lijstje hoor je nooit vóór Prinsjesdag, gek hè. En dat “minder bureaucratie” is meestal gewoon: dezelfde regels, maar dan met een nieuw ICT-systeem dat 3 jaar uitloopt.

Ach ja, over begrotingen praten ze alsof het een boodschappenlijstje is. Maar als de thuiszorg straks minder uren krijgt en gemeenten weer moeten puzzelen met lege potjes, merk je pas wat “minder bureaucratie” in de praktijk betekent.

Op het land merk je snel wat “structureel” waard is: volgend jaar moet het er nog steeds zijn, niet alleen op papier. Laat ze eerst eens uitleggen wat er met de landbouw, gemeenten en zorg gebeurt als de rekening niet klopt; mooie woorden vullen geen begrotingsgat.

Ja jong, vergeet ook de uitvoering niet: elke nieuwe regeling kost hier bij de gemeente weer extra ambtenaren, formulieren en wachttijd. Ge kunt op papier miljarden vinden, maar als niemand meer weet wie wat moet aanvragen schiet de gewone mens er niks mee op.

Het zij zo, maar een begroting is geen boodschappenlijst waarop iedere partij zijn wensen kan afvinken. De kern wordt straks niet hoeveel miljarden er op papier verschuiven, maar of de staat eindelijk ophoudt taken te beloven waarvoor gemeenten, uitvoeringsdiensten en belastingbetalers de rekening krijgen; dáár zit de echte bureaucratische verspilling. En als JA21 en SGP steun leveren, mogen zij zich daar ook politiek aan verbinden, niet alleen aan het persbericht.