PVV-raadslid krijgt na overlijden 152 stemmen

152 stemmen op iemand die al twee weken dood is, zegt ook genoeg over hoe mensen stemmen. Verrast me niks: papiertje invullen, hokje rood maken, en niemand die nog even checkt wie er überhaupt op die lijst staat.

Even rekenen: 152 is 3,5% van de PVV-stemmen, dus totaal zo’n 4300 stemmen. Dan heb je dus een paar honderd mensen die óf niks lezen óf expres “eerbetoon” stemmen, en allebei is gewoon toegestaan. En dat gedoe over “zetels beïnvloeden”: ja duh, stemmen tellen altijd mee, ook als de kandidaat intussen onder de zoden ligt, het systeem is saai consequent.

Op zo’n stembiljet staan soms echt 30+ namen in piepkleine letters, dan is het ook niet gek dat mensen gewoon “de lijsttrekker” aankruisen zonder het nieuws gevolgd te hebben. Aan de andere kant: waarom kan de gemeente zo’n overleden kandidaat niet gewoon van het formulier halen of er tenminste een melding bij zetten, lijkt me in 2026 niet heel ingewikkeld.

152 stemmen op een overleden man is niet per se “domheid”, dat is ook hoe mensen stemmen: op een naam die ze kennen of op de bovenste, klaar. Maar dat je in 2026 nog steeds een stembiljet hebt waar niemand bij de stembus even kan zeggen “die kandidaat is overleden, kies een ander”, dat voelt wel heel wereldvreemd… op de werkvloer zie ik genoeg mensen die al moeite hebben met brieven van de gemeente, laat staan dit soort formaliteiten. En dan krijg je achteraf weer gezeik over “vertrouwen in de politiek”, ja gek hè.

152 stemmen op een dode lijsttrekker is niet eens het gekke, het gekke is dat ons kiesrecht blijkbaar nog werkt als een fax: je mag alles invullen, ook als de werkelijkheid al geüpdatet is. En dan gaan we straks weer moeilijk doen over “vertrouwen in de politiek”, terwijl het systeem zelf zegt: maakt niet uit joh, stem maar door, zeg maar.

Die 152 stemmen zijn niet “dom”, dat is ook rouw en herkenning: mensen stemmen op een naam die ze kennen en willen even iets laten zien. Echter het echte probleem zit ’m in de procedure: als je iemand niet van de lijst mág halen, zet dan op z’n minst op het stembiljet of in het stemhokje een korte melding “kandidaat overleden, stem gaat naar de lijst” zodat niemand achteraf het gevoel heeft dat er iets stiekems is gebeurd. En nee, stembureauleden moeten daar niet mondeling over gaan “sturen”, daarentegen kun je wel gewoon netjes informeren.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof die 152 stemmen “weg” zijn, maar bij raadsverkiezingen stem je óók gewoon op de lijst; die zetel gaat dan netjes naar de volgende en de kiezer heeft in feite PVV gestemd, punt. En eerlijk: als we bij elk overlijden last-minute met stembiljetten gaan knutselen of meldingen in het hokje hangen, krijg je juist gedoe over beïnvloeding en willekeur; het systeem is misschien ouderwets, maar wel helder. Taalkundig gezien trouwens: “na overlijden 152 stemmen” is krom Nederlands; “kreeg postuum 152 stemmen” is gewoon normaal.

Feit is: bij overlijden van een kandidaat is het systeem eigenlijk best logisch, je stemt op een partijlijst en die zetel schuift door, dus er is geen “gestolen” zetel of zo. Die 152 stemmen kunnen ook gewoon rouw of herkenning zijn, mensen stemmen vaker op een naam dan op een programma. En dat stembureau “even moet zeggen dat ie dood is” lijkt me juist tricky, dan krijg je discussie over beïnvloeding, zet dan hooguit neutraal op de gemeentelijke site en in het stemlokaal een algemene melding dat de lijst niet meer aangepast kan worden.

152 stemmen is gewoon ruis, de zetel schuift toch door naar de volgende op de lijst dus nobody got “robbed”. Wat je wél moet fixen is die lijsten: partij moet gewoon verplicht een vervanger klaar hebben en communiceren, anders is het amateur hour en dat kost je vertrouwen én stemmen.