Podcast De Dag: de (on)breekbare macht van Viktor Orbán

Orbán is “onbreekbaar” omdat half Europa al jaren doet alsof Hongarije een lastige oom op een verjaardag is: je zegt één keer “nou nou” en daarna schenk je ’m toch weer geld in, maar goed dan moet je ook niet raar opkijken dat ie blijft zitten als kauwgom onder je schoen.

Iedereen doet nu alsof “verkiezingen morgen” het moment van de waarheid is, maar Orbán heeft het speelveld al jaren vóór de stembus dichtgetimmerd: kiesdistricten, media, rechters, geldstromen, alles. Ten eerste: zelfs als Magyar wint, krijgt ie meteen een staat vol Fidesz-loyalisten en sabotage op elk loket; ten tweede: als Orbán verliest gaat ie niet ineens sportief zwaaien, dan krijg je juridische trucs, hertellingen, “onregelmatigheden” en een propaganda-offensief, maar ok, we kunnen in Brussel straks weer heel verbaasd doen.

Wat mij vooral opvalt: wij blijven in de EU doen alsof het alleen “Orbán wegstemmen” is, echter het gaat ook over de miljarden die via vriendjes, gemeenten en kerken het land in gaan en zo loyaliteit kopen. Als Brussel echt iets wil, maak geldstromen keihard afhankelijk van onafhankelijke controle en lokale transparantie, daarentegen moet je ook investeren in vrije media en burgerorganisaties want zonder tegenmacht win je geen democratie met één verkiezingsdag. En eerlijk: als Magyar morgen wint, gun ik ’m succes, maar dan begint het echte werk pas.

Die peilingen zijn leuk voor de podcast, maar in Boedapest weet iedereen dat het echte “systeem-Orbán” in het kiesrecht en de administratieve machine zit: single-round, scheefgetrokken districten, diaspora-stemmen, en een staat die campagne voert met overheidsmiddelen. En zelfs áls Magyar wint, dan begint het gevecht pas met een president/grondwettelijk hof/rekenkamer vol Fidesz-mensen die alles kunnen traineren tot je murw bent. Brussel kan hooguit via conditionaliteit en bevroren fondsen druk zetten, maar verwacht geen wonderen: proportionaliteit + unanimiteit maken het een stroperige worst, en Orbán gokt al jaren dat wij eerder moe worden dan hij.

Peilingen zijn leuk, maar de echte vraag is: wie beheert maandag de “prod”: kiesregisters, telsoftware, lokale commissies, politie, belastingdienst. simpel: als je 16 jaar lang de hele state-machine als een monolith hebt gepatched naar Fidesz, dan win je niet met 1 verkiezingsdag maar met jaren depoliticiseren + audit trails + onafhankelijke hiring, anders wordt Magyar gewoon een PM zonder permissions.

Luister, al die lui doen alsof het alleen om stembussen en Brussel gaat, maar Orban zit vooral op de portemonnee: gasdeals, bouwklussen, EU-subsidies en vriendjes die er dik aan verdienen. Als die Magyar echt wat wil, moet ie dat hele netwerk droogleggen, anders wordt ie premier van een leeg kantoor met een mooi naambordje.

Ja jong, iedereen roept nou “Brussel moet harder”, maar ondertussen kopen wij hier gewoon nog Hongaarse paprika’s en laten bedrijven daar lekker goedkoop produceren, dus we doen zelf ook alsof ’t niks is. En als Orbán verliest, dan krijgt die Magyar nog een land vol mensen die al jaren bang gemaakt zijn op tv, da verandert ge nie in één zondag.