Plan om spreidingswet in te trekken afgekraakt, maar JA21 zet toch door: dit zit daarachter

Raad van State kraakt het af en toch doorgaan is gewoon politiek theater: je wint er geen opvangplekken mee en de uitvoering loopt weer vast bij gemeenten. regel gewoon een deal met harde KPI’s en budget, dan komt er capacity, anders blijf je ruziën over wetjes terwijl de rekening oploopt.

Dit is ook gewoon signaalpolitiek richting “boze gemeenten”: kijk, wij pakken Den Haag terug, terwijl je in de praktijk juist Den Haag nodig hebt voor geld, locaties, personeel en snelheid. Enerzijds snap ik de irritatie over dwang, anderzijds is die spreidingswet juist ontstaan omdat vrijwilligheid al jaren betekent: iedereen wacht tot de buurman het doet en dan is het crisis en staan er weer bedden in sporthallen. En die Raad van State-afstraffing is niet alleen juridisch geneuzel hè, dat is ook: jullie maken het bestuurlijk nóg onwerkbaarder, dus je koopt vooral tijd en headlines. Ondertussen blijft de echte vraag liggen: willen we opvang als publieke voorziening organiseren of blijven we doen alsof het een tijdelijke storing is die je met één stoere intrekkingsmotie oplost??

Raad van State zegt hier eigenlijk: je kunt niet én landelijke verantwoordelijkheid claimen én alle instrumenten wegslopen waarmee je gemeenten nog kunt aansturen, want dan faal je op uitvoerbaarheid en proportionaliteit. En dat zie je straks ook in Europa terug: als NL weer “crisisopvang” gaat stapelen zonder structurele plekken, krijg je gezeur over opvangnormen en terugkeer, en dan hoor je weer het koor “Brussel bemoeit zich ermee” terwijl we zelf de boel laten ontsporen. JA21 kan best tegen dwang zijn, maar kom dan met een alternatief dat juridisch houdbaar is én werkt op de werkvloer, niet alleen met een persmomentje. En ja, gemeenten zijn geen filiaal van Den Haag, maar Den Haag kan ook niet doen alsof vrijwilligheid magically genoeg bedden oplevert.

Dat getouwtrek over intrekken of niet intrekken helpt gemeenten nul als COA en IND intussen blijven haperen: je kunt wel “dwang” weghalen, maar dan moet je óók leveren op doorstroom, terugkeer en vooral fatsoenlijke locaties met begeleiding, anders schuif je de ellende naar sporthallen en hotels. echter wat ik mis in dit debat is dat draagvlak hier in de wijken vooral kapot gaat door ad-hoc en steeds wisselende aantallen; maak het voorspelbaar en kleinschalig, dan wordt het ineens een stuk minder giftig. En ja21 mag best tegen de spreidingswet zijn, daarentegen kom dan met een plan dat niet weer eindigt bij “zoek het lokaal maar uit” terwijl Den Haag de verantwoordelijkheid houdt.

nee maar echt, wat mij hier zo stoort is dat ze doen alsof “geen spreidingswet” automatisch minder asielzoekers betekent… terwijl je dan gewoon weer dezelfde mensen in hotels en sporthallen dumpt, maar dan zonder plan en met nóg meer onrust in zo’n wijk. en eerlijk: als je tegen dwang bent prima, maar vertel dan even wie er dan wél gaat tekenen als iedereen in verkiezingstijd roept “niet bij ons”??

Die hele spreidingswet-discussie gaat steeds over “dwang”, maar de echte pijn bij gemeenten zit ’m vaak in de timing: je krijgt pas laat te horen hoeveel plekken, per wanneer, en met welke begeleiding/veiligheid, en dan mag je het in twee weken “even regelen” met een buurt die al op standje wantrouwen staat. Als je die wet intrekt zonder iets wat voorspelbaarheid afdwingt (meerjarige afspraken, echte capaciteit bij COA/IND, doorstroom naar woningen), dan krijg je gewoon weer dezelfde paniekopvang maar dan met nóg meer bestuurlijk gedoe en rechtzaken. En ja, de Raad van State zeurt niet alleen juridisch: die zien ook dat je niet kunt sturen met een lege gereedschapskist, hoe stoer dat ook klinkt in een persbericht.

klopt dat die wetjes steeds heen en weer gaan, maar ondertussen zit je met mensen die je ergens moet neerzetten en dat is nu gewoon hotels en noodlocaties voor hoofdprijs. als je dan per se die spreidingswet wil schrappen, laat dan meteen zien waar je vaste plekken, personeel en beveiliging vandaan haalt, anders is het weer “stoer roepen” en de rekening bij de belastingbetaler en de buurt neerleggen.

Intrekken of niet, ondertussen staat elke overlastmelding rond zo’n opvang weer bij “de politie moet het oplossen” terwijl er geen vaste beveiliging, geen begeleiding en geen snelle lijn met COA is. Dan krijg je dus gezeik op straat én in de meldkamer, en de buurt haakt af nog vóór er één bed staat. Als JA21 zo graag wil slopen, prima, maar kom dan ook met geld en mensen voor de handhaving en zorg, anders schuiven ze het probleem gewoon naar de agent en de wijkbewoner.

Intrekken “want dwang is vies” klinkt lekker, maar even rekenen: zonder stok achter de deur krijg je weer 300 gemeenten die allemaal nét geen plek hebben en dan betaal je dus hotelprijzen plus noodopvang plus rechtszaken. Raad van State zegt eigenlijk: jullie halen de zekering eruit en verwachten dat het licht blijft branden. prima hoor, maar dan niet janken als straks weer een sporthal vol veldbedden “onvoorzien” is.

weet je wat het is: als je zo’n wet weer gaat slopen krijg je straks weer “crisisopvang” en dan komen ze óók bij ons in het ziekenhuis terecht omdat mensen maanden stress, slaaptekort en infecties hebben in een gymzaal zonder fatsoenlijke zorglijn. Dan mag de GGD improviseren en de SE het oplossen, maar daar is al jaren op bezuinigd… politiek stoerdoenerij en de rotzooi landt weer op de werkvloer.

Hier op het land merk je dat “dwang” vooral een emotiewoord is: als een gemeente nee zegt, dan komt het toch ergens anders en dan zit je weer met bussen naar een vakantiepark of sporthal. Geef gemeenten gewoon vaste, kleine locaties met meerjarige financiering en stop met elk jaar een andere wet optuigen omdat het lekker scoort in de peilingen. En JA21: als je iets intrekt, laat dan ook zien waar je de opvang wél neerzet, want anders is het gewoon doorschuiven.