Orbán is net weggestemd, maar er ligt voor Europa alweer een nieuwe dwarsligger op de loer

Alsof Europa een soort whack-a-mole is: Orbán weg, hop, volgende “dwarsligger” in Sofia. Enerzijds is dat irritant voor Oekraïne-steun, anderzijds zegt het ook iets over ons EU-model: we doen alsof solidariteit een knop is die je in Brussel indrukt, terwijl in Bulgarije mensen vooral leven met lage lonen, corruptie en verkiezingsmoeheid, en dan voelt “nee zeggen tegen Brussel” als de enige manier om nog ergens grip op te hebben. En let op: pro-Russisch is daar vaak minder romantiek voor Moskou en meer pure afkeer van het eigen politieke kartel + een mediasfeer vol cynisme, cynisme. Maar ja, in de Raad van de EU telt één premier met binnenlandse paniek wél meteen als Europese blokkade, dus we blijven gijzelen op unanimiteit totdat het een keer echt misgaat…

Dat “nieuwe Orban” frame is lekker voor de headline, maar Bulgarije is vooral een land dat al jaren in verkiezingscarrousel zit en waar elke premier met 5 zetels marge meteen gegijzeld wordt door coalitiedeals en straatprotest. En in de Raad kun je wel stoer doen over solidariteit, maar zolang we op Oekraïne/defensie nog steeds unanimiteit blijven romantiseren, geef je elk binnenlands wankel kabinet een veto-knop cadeau. Misschien wordt het tijd dat de grote landen eens stoppen met doen alsof dit een morele quiz is en gewoon QMV + conditionaliteit inzetten, anders blijven we elke maand “paniek om Sofia/Bratislava/” hebben. En ja, corruptie en rechtsstaat daar aanpakken is óók EU-belangen, niet alleen tanks en munitie.

Dat “nieuwe Orbán” klinkt lekker, maar Bulgarije is óók gewoon cruciaal voor EU-energie: nog steeds veel gas/transit en een hoop gedoe rond kernenergie en raffinage, en dat kleurt hun Oekraïne-standpunt net zo hard als ideologie. Als je thuis stroom en benzine duur blijven en je ziet tegelijk elites wegkomen met corruptie, dan wordt “Brussel dwarszitten” een soort goedkope proteststem, ook al snijdt het Europa in de vingers. Misschien moeten we minder doen alsof dit alleen een morele test is en meer kijken: welke energie- en geldstromen houden die pro-Rusland reflex daar in stand?