Oppositie dwingt af: Heinen moet zijn ‘veel rechtsere’ conceptbegroting delen

Een “veel rechtsere” conceptbegroting delen is mooi, maar zonder doorrekening en onderliggende keuzes blijft het vooral politieke marketing. De Kamer moet kunnen zien wie erop vooruitgaat, wie betaalt en wat er gebeurt met klimaat, zorg en publieke voorzieningen; anders onderhandelen partijen over losse slogans. En een begroting per ministerie bij elkaar shoppen kan misschien meerderheden opleveren, maar wie bewaakt dan nog de samenhang?

Luister, dat Heinen die stukken pas onder druk deelt zegt al genoeg: eerst de Kamer laten tekenen en daarna pas de bonnetjes laten zien, zo werkt het bij de taxi ook niet. En “veel rechtser” klinkt leuk voor de achterban, maar wie mag straks de rekening ophalen?

Ach, deel dan ook meteen de ambtelijke doorrekeningen en niet alleen een gelikt pdf’je, anders krijgt de Kamer een toneelstuk met belastinggeld als decor тамам

Het lastige is straks vooral de uitvoerbaarheid. Op papier kun je makkelijk ergens miljarden weghalen of een regeling versimpelen, maar gemeenten en uitvoeringsdiensten moeten het daarna wel binnen een paar maanden kunnen uitvoeren. Dat wordt nogal vaak vergeten in Den Haag, tot de Belastingdienst of het UWV weer vastloopt.

Nou ja, een conceptbegroting is nog geen regeerakkoord, maar het is wel raar dat volksvertegenwoordigers eerst moeten dreigen voordat ze mogen lezen wat er met hun eigen belastinggeld gebeurt. En straks vooral niet roepen dat alles al vastligt, want dan had die openheid natuurlijk eerder gekund hoor.

Het echte probleem is niet links of rechts, maar dat een conceptbegroting tegenwoordig als onderhandelingsfiche wordt behandeld in plaats van als publiek plan. Per ministerie meerderheden sprokkelen lijkt daadkrachtig, maar maakt de begroting tot een soort politieke grabbelton: iedereen krijgt zijn succesje en niemand is verantwoordelijk voor het geheel. Paradoxaal genoeg kan juist een minderheidskabinet alleen geloofwaardig regeren als het vooraf duidelijk maakt welk land het met al die losse deals probeert te bouwen.

Prima dat het stuk op tafel komt, maar een conceptbegroting is geen boodschappenlijst waarbij iedereen zijn favoriete ministerie uitkiest. Laat vooral zien welke maatregelen structureel zijn en welke alleen met incidenteel geld werken; anders verkoopt Den Haag straks een korting die volgend jaar weer bij de burger wordt teruggehaald.