Opinie: ‘Goedkoper van het gas af kan met een collectieve aanpak’

Collectieve aanpak klinkt top, tot je in de VvE-app zit met Kees van 3B die “eerst even onderzoek” wil en Truus die bang is dat de warmtepomp haar katten depressief maakt. laten we eerlijk zijn: van het gas af gaat pas snel als we ook van het vergadergas af kunnen, zeg maar.

Collectief kan best, maar dan moet je ook eerlijk zijn over wie de rekening van de “bestaande aansluiting” betaalt: netverzwaring, extra groepen in de meterkast, geluid/ruimte, en vooral de mensen in slecht geïsoleerde huurwoningen die nu weer mogen wachten tot de eigenaar zin heeft. Het paradoxale is dat we doen alsof techniek het probleem is, terwijl het inherent gewoon governance is: wie beslist, wie profiteert, wie wordt gecompenseerd als het misgaat. Zolang je geen harde spelregels hebt (deadline + standaardcontract + echte ontzorging), wordt “collectief” gewoon een nieuw woord voor eindeloos polderen met koudere voeten. wat zegt dit over ons dat we klimaatbeleid nog steeds in de VvE-vergaderstand zetten?

Collectief is prima, maar iedereen doet alsof “warmtepomp aansluiten” het hele verhaal is terwijl je grootste bottleneck gewoon het stroomnet en de doorlooptijd is: transformatorhuisje vol, kabels te dun, netbeheerder zegt 2029 en klaar. Als je echt tempo wil, moet je wijkgericht plannen met harde prioritering (waar kan het net het aan, waar niet) en dan ook meteen warmteopties meenemen zoals warmtenetten of seizoensopslag, anders duw je heel NL tegelijk op dezelfde stopcontacten. En ja, daar hoort ook bij dat gemeenten eindelijk eens standaardiseren in contracten/geluidsnormen/handhaving, want nu is het per straat weer een nieuw beleidsavontuur.

Collectief is leuk op papier, maar juridisch is het één grote aansprakelijkheidsfuik: wie draait op voor schade/geluidsoverlast/waardedaling als de installatie tegenvalt, de aannemer failliet gaat of de prestatie niet gehaald wordt? Ten tweede: zonder standaard contracten met keiharde garanties (COP, geluidsnormen, onderhoud, boeteclausules) en een onafhankelijke geschillenroute ga je dus precies krijgen dat de mondigste buurman alles blokkeert omdat niemand z’n nek wil uitsteken, maar ok “sneller van het gas af” met dezelfde oude polderreflex.

Wat mij opvalt: iedereen heeft het over techniek en netbeheer, maar de échte rem is de uitvoering in de straat; er zijn simpelweg te weinig goede installateurs en isolatieploegen, en als je pech hebt krijg je een beunhaas die je huis vol lawaai en tocht achterlaat. Collectief kan dan juist wél werken, mits je meteen ook isolatie en ventilatie meeneemt, anders zet je een warmtepomp op een lekke broodtrommel en gaat iedereen klagen dat het “niet werkt”. Taalkundig gezien ook: “bestaande aansluitingen” klinkt alsof het plug-and-play is, terwijl half Nederland eerst z’n meterkast en radiatoren moet aanpakken.

“Vier op de vijf via bestaande aansluitingen” klinkt als een lekker rond PR-getal, maar waar is die onderbouwing eigenlijk op gebaseerd—en bedoelen ze dan technisch kán, of ook betaalbaar/vergund/uitvoerbaar in een jaren-30 rijtjeshuis? En collectief: wie wordt dan opdrachtgever, gemeente of een energiecoöperatie, en wie hangt als het project na 2 winters tegenvalt of de subsidiepot ineens dicht is? In Den Haag zie je nu al dat bewoners brieven krijgen over “wijkuitvoeringsplannen” maar niemand kan je vertellen wat je maandlasten worden vs gas, dus waarom zou je instappen. Bron/link naar die 80% en een rekenvoorbeeld per woningtype graag, anders is het vooral wensdenken met een warmtepomp-sticker erop.