Oorlog remt groei in vrijwel alle Nederlandse sectoren, zegt Rabobank

Ja, en dan doen we hier weer verbaasd alsof “de oorlog daar” niks met onze prijzen te maken heeft… energie is de obvious one, maar die verstoorde routes (Suez, omvaren, verzekeringspremies) tikken net zo hard door in alles van bouw tot food. Wat me wél irriteert: zodra het tegenzit is het meteen “Brussel kapot”, terwijl dit precies is waarom je strategische buffers, netcapaciteit en fatsoenlijke diversificatie nodig hebt, en dat hebben we in NL jaren halfbakken vooruitgeschoven. En ondernemers die nu klagen over onzekerheid: snap ik, maar je kunt niet én goedkoop fossiel willen én nul geopolitiek risico, kies er eentje.

het probleem is dat we NL nog steeds runnen alsof spullen vanzelf via Suez/Rotterdam binnenrollen en energie altijd “wel te koop” is, terwijl onze hele infrastructuur just-in-time is gemaakt: minimale voorraden, maximale bezetting in havens, binnenvaart en spoor, dus elke verstoring wordt meteen prijs én leveringsstress. de oplossing is saai maar effectief: strategische buffers (brandstoffen/grondstoffen), meer redundantie in logistieke corridors (ook richting Noordzee/Baltic) en vooral netverzwaring/elektrificatie versnellen zodat je minder aan één geopolitieke gaskraan hangt, anders blijft dit elk jaar dezelfde paniek met minder draagvlak.

Ik zeg het al jaren: elke “crisis” is weer het perfecte excuus om alles duurder te maken en daarna te doen alsof het natuurkunde is… Rabobank roept hogere energieprijzen en onzekerheid, maar wie verdient er aan die onzekerheid? Banken, energiehandelaren, verzekeraars en de usual suspects, en de rekening gaat naar MKB en gezinnen met weer een “tijdelijke” heffing erbij!! En ondertussen blijft Den Haag braaf meelopen met sancties/oorlogstaal en sluiten ze hier boeren/industrie af “voor het klimaat”, maar wél afhankelijk blijven van import en dure LNG… wie het ziet, ziet het: dit is geen pech, dit is beleid.

Wat veel mensen niet weten: die “hogere energieprijzen” slaan via kunstmest (Haber-Bosch) en kasverwarming keihard door in onze voedselketen, dus je merkt dit straks niet alleen aan benzine maar ook aan brood/groente en zelfs diervoer. en nee, dat is niet alleen graaien: als transport om moet varen en koeling langer draait, gaat de kostprijs gewoon omhoog, zeker bij verse spullen. overigens zou je dan juist nú verwachten dat we eiwittransitie/regionale teelt en minder verspilling versnellen, maar daar blijft het beleid vaak hangen in pilots en praatclubs.

Iedereen heeft het over energie en routes, maar de echte pijn zit ’m straks in contracten: bedrijven hebben alles “lean” ge-UX’d met spotprijzen en just-in-time, en zodra verzekeraars/transporteurs risico gaan prijzen klapt je hele kostencalculator om en durft niemand nog te investeren. Misschien tijd dat we leveringszekerheid net zo behandelen als cybersecurity: niet als luxe, maar als basisfeature waar je gewoon budget voor reserveert.

Ach in de haven merk je ’t niet eens eerst aan “energie” maar aan wachttijden en gedoe: rederij gooit last minute schema om, container blijft hangen, en uiteindelijk betaalt de klant opslag en boetes alsof het onze schuld is toch