Onder de 15 procent wordt het kritiek: waarom contant geld in Nederland voorlopig niet verdwijnt

15% cash is dus helemaal niet “bijna weg”, dat is gewoon miljoenen mensen die af en toe of vaak met briefjes betalen, en dat gaat echt niet alleen om opa’s. hier in de buurt zie je het meteen als er weer een pinautomaat verdwijnt: mensen moeten ineens kilometers omrijden of staan bij de kassa te hannesen, echter bij een storing of hack is cash gewoon je noodrem. prima dat we digitaal blijven vernieuwen, daarentegen moet je contant wel bereikbaar houden en winkels niet laten doen alsof cash een soort verdachte hobby is.

Juridisch gezien zit er nog een ander haakje: “cash weigeren” mag in Nederland vaak gewoon, tenzij het gaat om een monopolieachtige dienst of je het pas aan de kassa meldt en iemand de facto geen alternatief heeft. Maar als je met z’n allen contant afknijpt via automaten weg, kosten omhoog en winkels die het niet meer aannemen, dan krijg je straks een politieke plicht tot acceptatie (zoals in andere EU-landen al speelt) en dan ben je als retailer verder van huis. En privacy is leuk, maar vergeet de omgekeerde kant: digitaal is ook bewijs; bij contant is het bij een fout, oplichting of faillissement gewoon “zoek het maar uit”.

Die 1,2 miljard cash-aankopen klinkt indrukwekkend, maar gaat het om aantallen of om waarde? 14% van de transacties kan ook vooral brood/markt/kleine bedragen zijn terwijl 95% van het geldvolume allang digitaal loopt, en dan is “kritiek onder 15%” best een arbitraire grens. En die “BNG (Betalingsnetwerk)” als bron… bedoelen ze Betaalvereniging Nederland/Toegankelijk Bankieren? linkje naar de DNB-tabel graag, want dit ruikt een beetje naar lekker rond cijfer in een verhaal. Ook: wie betaalt eigenlijk de cash-infra (Geldmaat, waardetransport) als iedereen ‘m wil houden maar niemand ‘m wil financieren?

het probleem is dat cash als “nostalgie” wordt weggezet terwijl het in systeemtermen gewoon redundantie is: als het pin-/telecomnet of de stroom eruit ligt (of een bank besluit je rekening te blokkeren) staat je hele betaal-infrastructuur stil en dan helpt geen QR-code. de oplossing is cash behandelen als kritieke infrastructuur met minimale dekkingseisen voor Geldmaat en acceptatie bij basisvoorzieningen, en de kosten niet stiekem afwentelen op de laatste gebruikers maar gewoon als publieke voorziening regelen, net als dijken en wegen.

Die privacy-discussie snap ik, maar wat veel mensen niet weten is dat cash voor best veel mensen ook gewoon een “budgettool” is: met briefjes zie je letterlijk je weekgeld slinken en dat remt impulsaankopen (zeker met contactloos is de frictie nul). Overigens zie ik in m’n omgeving dat juist jongeren weer vaker cash pakken voor uitgaan/markt omdat ze anders achteraf schrikken van 12 kleine pinbetalingen op één avond. Banken en winkels mogen dat best saai vinden, maar financieel gedrag is óók volksgezondheid: minder geldstress = minder stress-eten/gedoe.

Ik werk bij de kassa en je merkt het meteen als de pin eruit ligt of het netwerk hapert: dan staat iedereen echt dom te kijken met z’n telefoon in de hand en kan je de hele rij weggooien. En die “cash kost geld” roepen ze dan, maar al die betaalapps, storingen en terugboek-gezeik kosten ook zat, alleen zie je dat niet op het bonnetje.

Cash verdwijnt pas als je een fatsoenlijk offline alternatief hebt, en dat is er gewoon niet: Apple Pay/ideal/QR is allemaal “werkt alleen als de cloud meewerkt” en als je bank/PSP je flagged zit je ineens in read-only mode. En ondertussen trekken banken Geldmaten weg omdat het niet rendabel is, waarna de politiek straks boos gaat doen met plichtjes en regels… dit is gewoon een bug in het systeem: eerst alles privatiseren, dan verbaasd zijn dat niemand redundantie wil betalen.

Dit is precies waarom “cash is ouderwets” zo’n lui frame is: al die digitale betalingen draaien op een energie- en telecom-ecosysteem dat óók kwetsbaar is, en we doen alsof dat gratis en oneindig stabiel blijft. En los van privacy: cash is gewoon de enige betaalvorm die niet ineens door een algoritme/AML-check kan worden “gepauzeerd” omdat je transacties afwijken, succes dan als je boodschappen moet doen… hou die Geldmaten en acceptatie gewoon op peil, klaar.

Typisch dat iedereen roept “cash is een recht”, maar niemand wil de rekening zien: Geldmaat, waardetransport, verzekering en kassalades kosten gewoon geld, en dat wordt nu via hogere winkelprijzen en bankkosten bij iedereen neergelegd. En ondertussen zit je met die 1- en 2-cent muntjes waar je per jaar tonnen aan tel- en stortkosten aan kwijt bent, maar afschaffen ho maar want “gevoel”. hou cash dan fatsoenlijk in stand, maar maak het eerlijk: reken de echte kosten door of subsidieer het openlijk, niet dit halfslachtige gedoe.