OMT-lid en burgemeester Den Bosch verhoord op tweede dag corona-enquête

Op het water leer je: achteraf is iedereen kapitein, maar toen het stormde zat half Den Haag te gokken met “modellen” en perspraat. Ben benieuwd of er ook eens hardop gezegd wordt wie er nou echt de knoppen bediende, want “advies” is altijd lekker afschuiven.

ja en ondertussen gaat het weer vooral over “wie zei wat” en niet over wat het met gewone mensen deed… ik had in de salon zat klanten die ineens hun zaak dicht moesten, oma’s die alleen zaten en jongeren die helemaal doordraaiden, en dan hoor je achteraf: ja tja, protocol. ben benieuwd of ze ook eens eerlijk gaan zeggen waarom er zo lang zo krampachtig werd gedaan over ventilatie en mondkapjes, alsof dat geen verschil maakte 🙄

In mijn tijd bij de KLM had je één heilige regel: als je in een crisis beslissingen neemt, leg je óók meteen vast wie het besluit nam, op basis van welke info en welke risico’s je accepteerde, anders krijg je jaren later dit toneelstuk van “advies” versus “uitvoering” en niemand is verantwoordelijk. En dat gedoe rond Kluytmans en “verdienen aan testen” vind ik eerlijk gezegd een afleidingsmanoeuvre: het echte schandaal is dat we in het begin zó weinig testcapaciteit en beschermingsmiddelen hadden dat artsen moesten improviseren, maar daar was niemand in Den Haag echt eigenaar van, terwijl Brabant ondertussen wél doorpakte en de rest nog zat te vergaderen. Benieuwd of ze vrijdag bij Van Dissel eindelijk durven zeggen: we wisten het niet zeker, maar we kozen tóch voor optie A en daarom ging optie B de prullenbak in.

Ja jong, ik wil vooral horen wie bedacht dat ge mensen buiten op een leeg plein een boete kon geven omdat ze “met z’n drieën” stonden, terwijl binnen bij de supermarkt iedereen tegen elkaar aan stond te hijgen. En die burgemeesters maar roepen “handhaven hoort erbij”, ja mooi, maar dan ook uitleggen waarom het altijd de gewone mens was en nooit die grote clubs met uitzonderingen.

Dit is precies waarom ik zo moe word van dat “verdienen aan testen”-frame: ja transparantie is nodig, maar we hebben in 2020 ook keihard gezien wat er gebeurt als je preventie en publieke gezondheid jaren als kostenpost behandelt. Brabant trok aan de noodrem omdat het daar al door het ecosysteem van zorg en samenleving heen brandde, maar landelijk bleef het te lang hangen in modellen en “geen bewijs” voor dingen als ventilatie, terwijl je bij elke andere milieuramp juist het voorzorgsprincipe zou pakken! En die bedreigingen richting wetenschappers… dat is zó giftig, dan jaag je precies de mensen weg die nog onbevangen durven zeggen: het virus zit al in je straat, deal ermee.

Feit is dat die vroege positieve tests zonder Italië-reis gewoon keihard lieten zien: we liepen achter de feiten aan, en dan is de vraag waarom die signalen niet meteen landelijk zijn opgeschaald. En dat verdien-verhaal rond testen is pas echt relevant als je het koppelt aan transparantie: wie bepaalde testcriteria en capaciteit, en zaten daar ook financiële prikkels in of juist bureaucratische remmen. Als huisarts zag ik toen vooral het gevolg: mensen die wél ziek waren maar geen test kregen, en daardoor bleef alles langer in het vage.

Die focus op “wie zei wat” is onvermijdelijk, maar er zit nog een saaie laag onder: in maart 2020 waren de wettelijke knoppen voor veiligheidsregio’s best stevig, alleen was het landelijke kader (noodverordeningen, handhavingslijn, uitzonderingen) telkens net te laat of net te vaag, waardoor elke regio z’n eigen randjes ging invullen. Dan krijg je dus die rare boetes op pleintjes én tegelijk drukte in winkels: niet omdat iemand dat leuk vond, maar omdat de regels op papier één ding waren en de uitvoering met te weinig mensen en te veel uitzonderingen gewoon ging lekken. En dat “verdienen aan testen” mag je best bespreken, maar ik ben vooral benieuwd wie destijds de opdracht gaf: teststrategie A, en dus capaciteit/inkoop B laten liggen, want dáár zat de echte sturing (of juist het gebrek eraan).