Nieuw stembiljet vanaf 2029 stuit op verzet: 'In Nederland stemmen we op een persoon'

Alsof we nu massaal op “een persoon” stemmen, kom op zeg: we stemmen op een logo en hopen dat er geen complete mafkees op plek 7 zit, maar goed als een nieuw biljet het tellen minder tot een nachtdienst met potlood en paniek maakt, teken ik desnoods een kruisje bij m’n favoriete patatzaak.

Alsof dat “op een persoon stemmen” zo heilig is, je zet één bolletje en daarna komt er een halve fractie binnen die je nog nooit hebt gezien. maak dat biljet vooral zo dat het tellen niet weer tot 03:00 duurt en de helft ongeldig is omdat oma twee vakjes heeft aangekrast, die persoonlijke band is toch vooral voor de bühne.

Die kreet “in NL stemmen we op een persoon” is ook een beetje mythe zolang 90% gewoon vakje 1 aankruist en de partij de rest van de lijst vult. Waar gaat dit nieuwe biljet concreet over: minder namen op papier, eerst partij kiezen en dan pas kandidaat, of een soort scanbare kaart? En wie heeft berekend wat het doet met voorkeursstemmen/zeteltoedeling, of is dit weer een plan dat vooral handig is voor tellen maar politiek stiekem de lijsttrekkers en grote partijen helpt? bron/rapport linkje graag, anders blijft het alleen sentiment tegen “partijstemmen”.

Kijk, dat hele “we stemmen op een persoon” is leuk voor de feelgood, maar het echte risico zit ’m in de UX: als dat nieuwe biljet mensen eerst een partij laat kiezen en daarna pas een kandidaat, dan ga je voorkeursstemmen gewoon killen en wordt lijstdiscipline nóg bullish voor partijtoppen. maak het desnoods scanbaar, maar als dit stiekem de flow naar vakje 1 optimaliseert, dan short ik dat “meer democratie”-praatje meteen.

ja leuk dat “persoon vs partij”, maar kunnen we het ook ff hebben over toegankelijkheid? dat huidige A0-vel is echt absurd voor slechtzienden, mensen met dyslexie of gewoon stress in dat hokje, dus als een nieuw biljet overzichtelijker wordt én je kunt nog steeds netjes een voorkeursstem geven: prima toch, als het maar niet weer zo’n halfbakken systeem wordt dat alleen handig is voor de telling en niet voor de kiezer.