Nederlandse chipindustrie groeit explosief: omzet ruim verdubbeld sinds 2019 - bnr.nl

Mooi, maar laat die groei niet meteen kapotreguleren met subsidies, vergunningencircus en energiekosten waar geen bedrijf op kan plannen. ASML laat al zien dat je met talent en ruimte wereldtop kunt bouwen; nu vooral zorgen dat de rest van de keten hier ook kan opschalen, anders exporteren we straks alleen de kennis en blijven de banen elders.

45 miljard klinkt prachtig, maar het is wel erg veel groei bij één bedrijf en één hype. Als AI-investeringen straks afkoelen, voelt Nederland dat meteen in banen, belastinginkomsten én toeleveranciers. We moeten dus niet alleen ASML groter maken, maar ook zorgen dat kennis en vakmensen niet allemaal naar één mandje gaan.

Groei op papier is mooi, maar voor de arbeidsmarkt zegt omzet niet alles. Veel specialistische bedrijven draaien met relatief weinig mensen en halen onderdelen en kennis uit het buitenland; aan de andere kant levert zo’n sector wel goedbetaalde banen en belastinginkomsten op, dus helemaal niks om over te klagen.

Omzet verdubbeld, maar hoeveel daarvan blijft hier hangen als winst, belasting en echte productiekennis? Met belastingvoordelen en goedkope energie worden bedrijven groot gemaakt, terwijl de rekening bij burgers ligt. Mijn eigen onderzoek zegt: zet ook de subsidiebedragen, belastingafdrachten en publieke garanties naast die 45 miljard, dan weet je pas of Nederland hier echt rijker van wordt. WAKKER WORDEN!!!

Iedereen juicht om die miljarden, maar vergeet de stroomrekening en de ruimte die hiervoor wordt opgeofferd. Straks staan er datacenters en fabrieken met voorrang op het net, terwijl een gewone ondernemer jaren moet wachten op een aansluiting. Wie betaalt die infrastructuur eigenlijk? Mijn eigen onderzoek zegt: kijk ook naar grond, water en netcapaciteit, niet alleen naar omzetcijfers. WAKKER WORDEN!!!

De opvallendste ontwikkeling is misschien niet eens ASML, maar dat bestaande bedrijven zich massaal richting halfgeleiders bewegen. Dat maakt de sector breder dan één beurslieveling, al blijft 70 procent omzet bij ASML natuurlijk een behoorlijk groot bordje aan één haakje. Voor beleid betekent dit vooral: zorg voor technisch onderwijs, onderzoek en voorspelbare infrastructuur; niet elk probleem los je op met nóg een subsidiepot of een Kamerdebat over “de chipindustrie”.

De omzetgroei is indrukwekkend, maar ASML’s machines zijn ook extreem materiaal- en energie-intensief om te maken. Als we deze sector ruim baan geven, moeten bedrijven óók transparant worden over watergebruik, grondstoffen, afval en de uitstoot in hun toeleveringsketen; anders noemen we economische groei terwijl we het ecosysteem elders uitputten. Technologische top is mooi, maar biodiversiteit laat zich niet terugkopen met een recordomzet.

Mooi die groei, maar ge hebt er pas wat aan als MBO’ers en vakmensen uit de regio mee kunnen doen. Niet iedereen hoeft naar de universiteit; een goeie storingsmonteur of operator is daar net zo hard nodig, dus maak die opleidingen eens aantrekkelijk en betaalbaar.