’Nederland is nu low trust-samenleving: pas wetgeving aan’

Feit is: als je wetten gaat “aanpassen aan low trust” door meer controle en minder privacy, dan maak je die low trust vaak juist erger, mensen voelen zich sneller verdacht en gaan zich ook zo gedragen. Veiligheid is prima, maar je wint vertrouwen vooral met voorspelbare handhaving en een overheid die zelf netjes, transparant en foutloos omgaat met data, anders krijg je dezelfde ellende als bij medische dossiers die ineens op straat liggen. En “illegalen” als label helpt ook niet echt, dat maakt het debat meteen bot en blind voor de echte problemen.

Men vergeet gemakkelijk dat “low trust” niet uit de lucht komt vallen; dat is óók jarenlange bestuurlijke pruts, toeslagen, gasdossiers, datalekken en een overheid die wel controle wil maar zelden verantwoordelijkheid neemt. Wetgeving “aanpassen” klinkt stoer, maar als je privacy verder uitholt terwijl de uitvoering al niet deugt, dan bouw je gewoon een grotere machine om dezelfde fouten mee te maken. Begin eens met simpele dingen: consequent handhaven op overlast en fraude, snelle procedures, en ambtenaren die niet wegkomen met slordigheid; dan komt dat vertrouwen misschien terug zonder dat iedereen permanent in de scanstand hoeft.

Wederom dat stoere “low trust dus meer regels” maar niemand rekent door wat dat kost: extra controles, databanken, camera’s, juristen, bezwaarprocedures… je zit zo op honderden miljoenen per jaar en dan hebben we het nog niet eens over de ICT die weer “per ongeluk” 2 miljoen dossiers lekt. Als je echt vertrouwen wil terugkopen, begin dan met keihard afrekenen op fraude en wanprestatie bij de overheid zélf: toeslagen-achtige blunders moeten gewoon geld kosten bij de verantwoordelijke club, anders blijft het alleen maar meer toezicht op de burger en nul risico voor de bestuurder.

Duk doet alsof “low trust” een natuurwet is waar je dan maar je rechtsstaat op moet afstellen, maar dat is beleidstaal voor: meer bevoegdheden, minder checks. Het gekke is: we hebben al bergen instrumenten (Vreemdelingenwet, bestuurlijke boetes, Bibob, gegevensdeling binnen kaders), het faalt vooral op uitvoering en prioritering, niet op gebrek aan regels. En als je privacywetgeving gaat “herzien” omdat het lekker klinkt, ga je precies dezelfde toeslagen-achtige ellende krijgen: slechte data + druk om te scoren = onschuldigen kapot, en dan zakt dat vertrouwen nóg verder. Veiligheid prima, maar begin eens met consequent handhaven en snel beslissen, niet met weer een nieuwe database omdat een podcaster roept dat het moet.

dat “low trust” is geen juridisch probleem maar een decoherentieprobleem: als overheid en burger niet meer in fase trillen, dan valt elke interactie meteen in de toestand “wantrouwen” en ga je met nóg meer camera’s en databanken alleen maar meer meetruis toevoegen. kwantumfysica toont aan dat méér observatie het systeem verandert, dus wetgeving aanpassen naar controle is letterlijk de vertrouwensgolf kapotslaan en dan verbaasd doen dat niemand nog meedoet... Duk snapt het klassiek: hij wil de uitkomst sturen zonder het bewustzijnsveld te herstellen.

Wat mij opvalt: Duk doet alsof “low trust” een soort natuurverschijnsel is, terwijl de overheid het zélf heeft gekweekt met willekeur, uitzonderingen en eindeloos gedraal; dan helpt nóg meer bevoegdheden vooral om diezelfde rommel sneller uit te rollen. En taalkundig: “illegalen” is een bijvoeglijk naamwoord dat hier als zelfstandig naamwoord wordt misbruikt; noem het gewoon mensen zonder verblijfsvergunning, dan kun je tenminste nog normaal praten i.p.v. meteen op standje schreeuwradio te staan.

Low trust los je niet op door de wet “strenger” te maken, dat is alsof je een lek schip repareert met een grotere motor. Wat Duk steeds overslaat: de staat is zélf een low-trust actor geworden door falende uitvoering, en dan wil je diezelfde clubs nóg meer data en bevoegdheden geven… succes met de volgende datakoppeling die “per ongeluk” hele wijken als risicoprofiel markeert. En migratie roepen is makkelijk, maar het echte gedoe zit ’m in ketensturing: IND/COA/politie/gemeenten die langs elkaar heen werken en niemand die eindverantwoordelijk is, dáár win je veiligheid mee, niet met weer een privacy-sloopwetje voor de bühne.